Koliko jajnih ćelija ima žena i šta to znači za plodnost

Za razliku od muškaraca, koji spermatozoide proizvode cijeli život, žene nove jajne ćelije ne stvaraju. Njihov broj određen je još prije rođenja, objašnjava Kanadsko udruženje akušera i ginekologa (SOGC).

Od milion do nekoliko stotina

Prema vodiču ASRM-a, djevojčica se rađa s oko milion folikula, odnosno ćelija iz kojih se razvijaju jajne ćelije. Do puberteta ih ostane oko 300.000, a SOGC navodi raspon od 300.000 do 500.000. U menopauzi, koja u prosjeku nastupa s 51 godinom, ostane ih tek nekoliko stotina.

Od svih njih tokom života sazrije i ovulacijom se oslobodi samo oko 300 jajnih ćelija, navodi ASRM. Ostale prirodno propadaju.

Šanse za trudnoću s godinama

S godinama ne opada samo broj jajnih ćelija, nego i njihov kvalitet. Američka klinika Mayo navodi da se jajne ćelije sredinom i krajem tridesetih teže oplođuju, da začeće može trajati duže te da raste rizik od hromosomskih poremećaja, pobačaja i mrtvorođenja.

Prema ASRM-u, šansa da zdrava žena zatrudni u jednom ciklusu s 30 godina iznosi oko 20 posto, a s 40 godina manje od pet posto.

Kada se obratiti ljekaru

ASRM i klinika Mayo savjetuju ženama starijim od 35 godina da se obrate ljekaru ako ne zatrudne nakon šest mjeseci pokušaja, umjesto godinu dana, koliko važi za mlađe.

Ljekar može predložiti test na anti-Müllerov hormon (AMH), čiji nivo prati broj preostalih jajnih ćelija. Klinika Cleveland upozorava da test ne predviđa plodnost: niži nivo znači manju rezervu, ali ne i neplodnost, a ni visok nivo nije garancija trudnoće.

Na rezervu jajnih ćelija utiče i način života. Prema ASRM-u, pušačice u prosjeku ulaze u menopauzu oko godinu dana ranije, a pušenje može smanjiti rezervu jajnih ćelija i kod mladih žena.