Lada Samara: Kako je sovjetski "Sputnik" zamalo završio u reliju

Lada Samara jedan je od automobila koji su obilježili čitavu jednu eru. Jednostavna, robusna i iznenađujuće moderna za Sovjetski Savez osamdesetih godina, predstavljala je prekretnicu za najvećeg domaćeg proizvođača AvtoVAZ.

Manje je poznato da je postojala i reli verzija, Samara EVA, koja je pokušala ući u legendu Grupe B zahvaljujući vrlo naprednim tehničkim rješenjima, piše Motor1.

Porscheov doprinos

Poznata i pod internom oznakom BA3-2109, Samara je predstavljena 1984. godine kao hatchback s prednjim pogonom. Za AvtoVAZ je to bila prava revolucija, budući da je kompanija do tada proizvodila automobile zasnovane na tradicionalnijim rješenjima izvedenim iz starog Fiata 124.

Sve je bilo novo: poprečno postavljen motor sprijeda, moderna suspenzija, petostepeni ručni mjenjač i pažljivo oblikovana aerodinamika s koeficijentom otpora zraka od 0,36, što je za to vrijeme bio vrlo dobar rezultat.

Početnu ponudu činila su tri benzinska motora: 1,1-litarski sa 55 KS, 1,3-litarski sa 65 KS i 1,5-litarski sa 75 KS. Svi su koristili karburator, ali su imali glavu motora razvijenu uz pomoć inžinjera iz Porschea, što je projektu davalo dodatnu tehničku težinu.

Samara je nudila čvrst ovjes i dobru stabilnost u vožnji, iako su mehanika i pogonski sklop bili prilično bučni prema zapadnim standardima.

Od Sputnika do Samare

Na domaćem tržištu automobil je u početku nosio naziv Sputnik, dok je ime Samara uglavnom korišteno za izvozna tržišta. Godine 1986. Lada je stigla i u Zapadnu Evropu, gdje je privlačila kupce povoljnom cijenom i solidnom opremom. Ipak, skromna završna obrada i ograničen nivo udobnosti otežavali su joj borbu s konkurentima iz Zapadne Evrope.

Ponuda je 1992. godine proširena sedan verzijom s trovolumenskom karoserijom (21099), a tokom narednih godina uslijedila su brojna estetska i tehnička unapređenja. Veći redizajn stigao je 2000. godine, kada su osvježeni prednji dio, unutrašnjost i motori, koji su tada dobili elektronsko ubrizgavanje goriva.

Proizvodnja se nastavila sve do 2013. godine, preživjevši i turbulentni postsovjetski period.

Samara koja je trebala osvojiti reli staze

Paralelno s cestovnom verzijom razvijan je i ambiciozni reli projekat Samara EVA. Automobil je imao cjevastu šasiju, centralno smješten turbo motor snage oko 300 KS te karoseriju inspirisanu serijskim modelom.

Bila je to sovjetska interpretacija tadašnjih zvijezda Grupe B, kategorije koja je sredinom osamdesetih predstavljala vrhunac reli tehnologije. Međutim, ukidanje Grupe B ugasilo je i ambicije ovog projekta prije nego što je stigao pokazati svoj puni potencijal.

Ipak, tehnička rješenja razvijena za Samaru EVA kasnije su iskorištena na modelima poput Lada Samara T3, koji su nastupali na legendarnom reliju Pariz-Dakar.