Pravni epilog rata na Kosovu: Presuda Hašimu Tačiju 16. septembra, ključni svjedok bivši komandant brigade Armije RBiH

Hašim Tači rođen je 1968. godine i bio je jedan od glavnih osnivača Oslobodilačke vojske Kosova (OVK) 1992. godine, u kojoj je tokom ratnih godina obavljao funkciju političkog rukovodioca.

Tačijev put započinje u periodu od 1983. do 1993. godine kada je bio politički angažovan u Narodnom pokretu za Republiku Kosovo (NPK), a od 1990. do 1993. bio je i lider studentskog pokreta.

Srpski sud u Prištini ga je 1997. godine, u odsustvu, osudio na više godina zatvora zajedno sa grupom pripadnika OVK na čelu sa Ademom Jašarijem.

Od komandanta do premijera

Dugo vremena je smatran za jednog od najpopularnijih komandanata OVK, zbog čega je u miru ostvario zapažene rezultate u političkom životu Kosova.

Između marta 1999. i januara 2000. bio je premijer Privremene Vlade Kosova (Vlade jedinstva), a oktobra 1999. osnovao je Partiju za demokratski progres Kosova, da bi na izbornoj skupštini 2000. godine postao predsjednik Demokratske partije Kosova (PDK).

Tači je bio član pregovaračkog tima u periodu od 2005. do 2007. godine tokom pregovora koje je vodio specijalni izaslanik Martti Ahtisaari, čiji je sveobuhvatni prijedlog doveo do proglašenja nezavisnosti.

Nakon pobjede Demokratske partije Kosova na parlamentarnim izborima, u januaru 2008. izabran je za premijera, da bi u februaru iste godine u Skupštini Kosova proglasio Kosovo suverenom i demokratskom nezavisnom državom.

Optužnica za ratne zločine

Tači je 2020. godine podnio ostavku na mjesto predsjednika Kosova nakon što je optužen za ratne zločine i zločine protiv čovječnosti pred Sudom za Kosovo sa sjedištem u Hagu.

Pored njega, optužnicom su obuhvaćeni i njegovi nekadašnji saborci iz OVK: Kadri Veselji (Kadri Veseli), Redžep Seljimi (Rexhep Selimi) i Jakup Krasnići (Jakup Krasniqi).

Tužilaštvo ih tereti za odgovornost u kampanji progona koja je obuhvatila ubistva, mučenja, prisilne nestanke i nezakonita pritvaranja tokom i neposredno nakon rata sa srpskim snagama 1998. i 1999. godine.

Svi oni su se izjasnili da nisu krivi, a Tači je optužnicu okarakterisao kao potpuno neosnovanu i besmislenu. Na Kosovu se ova četvorica smatraju ratnim herojima, o čemu je svjedočio i masovni "Marš za slobodu“ i skup hiljada građana na trgovima u Prištini održan ovih dana uoči izricanja presude.

Svjedočenje bivšeg komandanta ARBiH

Sud za Kosovo zakazao je donošenje odluke kojom se okončava trogodišnje suđenje Tačiju za srijedu odnosno 16. septembra. Pored glavnog procesa za ratne zločine, Hašim Tači se zajedno sa Baškimom Smakajem (Bashkim Smakaj), Isnijem Kilajem (Isni Kilaj), Fadiljem Fazliuom (Fadil Fazliu) i Hajredinom Kučijem (Hajredin Kuçi) suočavao i sa suđenjem za ometanje pravde.

Oni su optuženi da su između aprila i novembra 2023. godine pokušali da utiču na iskaze svjedoka, a posebno na svjedočenje Bislima Zirapija (Bislim Zyrapi), pri čemu je tužilaštvo u svojim završnim riječima isticalo transkripte posjeta u kojima je Tači navodno davao direktna uputstva o tome šta svjedok treba ili ne treba da iznese pred sudskim vijećem.

Zirapijevo svjedočenje u predmetu "Tači i ostali" bi prema pisanju kosovskih medija moglo biti ključno jednako kao u predmetu protiv Ramuša Haradinaja koji je vodio Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju (MKSJ).

Zbog svoje visoke komandne pozicije i profesionalnog vojnog iskustva, Zirapi je za Haški tribunal (ICTY) bio jedan od najvažnijih svjedoka-saradnika odnosno insajdera. Njegovi iskazi i uvid u vojne dokumente pomogli su tužilaštvu da rekonstruiše strukturu, lanac komandovanja, nastanak operativnih zona i unutrašnje funkcionisanje OVK.

Ono što je zanimljivo jest da je Zirapi tokom agresije na RBiH bio komandant 308. brdske brigade, da bi se nakon rata vratio na Kosovo. Zirapi je zajedno s nekolicinom oficira i aktivista među kojima je bio i Tači, tada osnovao OVK i bio imenovan na poziciju Načelnika štaba OVK.