{{error}}
Korisničko ime ili e-mail
Lozinka
ili
Facebook prijava


Unesite e-mail:


Muzej vazduhoplovstva Beograd: Svjedok jugoslovenske vojne moći i Titove politike

A
15.2.2015. u 12:43
542
110
Muzej vazduhoplovstva Beograd: Svjedok jugoslovenske vojne moći i Titove politike
542
U zdanju oblika ogromne pečurke ili okrugle staklene krofne, u Surčinu, kod beogradskog aerodroma "Nikola Tesla", nalazi se izložba najboljih lovaca koji su za vrijeme Drugog svjetskog rata letjeli evropskim nebom i eksponata koji govore o razvoju domaćeg i svjetskog vazduhoplovstva tokom dvadesetog vijeka.
Izgradnja zgrade muzeja osnovanog još 1957. godine, po projektu sarajevskog arhitekte Ivana Štrausa, počela je sredinom sedamdesetih i zvanično je otvoren 1989. godine. Na prostoru višem od 10 hiljada i 700 metara kvadratnih, su originalne letjelice (avioni, helikopteri, jedrilice, bezpilotne letjelice…), motori aviona, naoružanje aviona, rakete, makete, dijelovi oborenih aviona, ali i brojni eksponati i dokumentacija.

Po samoj postavci Muzej vazduhoplovstva Beograd, koji je do raspada SFRJ nosio naziv “Muzej jugoslovenskog vazduhoplovstva”, je jedini na Balkanu, jedan od pet najboljih evropskih muzeja i među 12 u svijetu.

"Muzej vaduhoplovstva Beograd je “vrlo rijetka priče gdje mogu da se vide avioni koji su letjeli na strani Trojnog pakta i saveznika, ali i priča za sve avione koji su ranije i kasnije letjeli u jednom vazduhoplovstvu kao što je bilo jugoslovensko", objasnio je u razgovoru za Anadolu Agency (AA) vodič i PR Muzeja Petar Nedeljković.

Kako ističe u ovom muzeju je moguće vidjeti avione poput Meserschmitta, Hawker Hurricena, Supermarine Spitfire, Jak 3, Iljušin 2, Polikarpov 2, Thunderbolt, MIG-21…

Prema riječima Nedeljkovića praktično bi morali da odete u sedam do osam raznih muzeja u svijetu da biste vidjeli ove avione koje možete ovdje vidjeti u jednoj postavci. Stalna izložba hronološki prati razvoj vazduhoplovne industrije u period od 1909. do 1999. godine i razvoj ljudske misli u avioindustriji.

"Možete da prođete kroz istoriju vazduhoplovsta, kroz istoriju razvoja konstrukcija vazduhoplova, načina razmišljanja, pa do političke istorije jedne zemlje koje više nema i njene vazduhoplovne industrije", kaže Nedeljković.

Kao posebne eksponate on izdvaja prvi avion na Balkanu “Sarić 1”, napravljen 1909. godine u Subotici, a poletio je 1910. i po mnogo čemu bio je jedan od najmodernijih u svoje vrijeme. Izdvaja i jedan od dva u svijetu Messerschmitta varijante 109 G2 i jedinog JAK-a 3, najboljeg lovca istočnog fronta.

Najveće interesovanje posjetilaca je za nevidljivi F-117 oboren u Srbiji za vrijeme NATO bombardovanja, čiji su dijelovi (krilo, kaciga pilota, staklo kabine i ostalo) izloženi u centralnom dijelu postavke.

Muzej vazduhoplovsta je jedan od najposjećenijih u prijestolnici Srbije, najviše ga obilaze djeca, a ekskurzije dolaze iz zemalja regiona, često iz Slovenije, Bosne i Hercegovine i Makedonije.

"Trend gde smo bili i šta smo bili polako počinje da se vraća. Indikativno je da veliki broj škola dolazi iz Slovenije. Veliki je akcent od samih profesora da se priča o toj vazduhoplovnoj industriji Jugoslavije i samom vazduhoplovstvu, jer i industrija i vazduhoplovstvo su bili pokazatelj snage jedne zemlje", pričao je Nedeljković za Anadolu Agency, dodavši da je, pored neke jugonostalgije, prikaz u muzeju dio zajedničke istorije.

Jugoslavija imala eskadrile ruskih i američko-engleskih avion

a

Prvi avion napravljen u Srbiji i Jugoslaviji je poletio tri godine nakon onog u Evropi. Beograd je nekad imao četiri fabrike aviona i u svoje vrijeme proizvodio moderne lovce Ikar 3, Hurricen, Howker Fury, kao što su to danas F-16 ili Suhoj 27.

Ljudi ovdje mogu da vide “s kime smo se nekad voljeli i s kime se nismo voljeli”, pojašnjava Nedeljković.  

Prema imenima i vrsti izloženih letjelica, naglašava, jasno se može vidjeti kakva je bila politika doživotnog predsjednika SFR Jugoslavije Josipa Broza Tita.

Kada se na jednoj strani postave imena aviona, helikoptera, tehnoloških dostignuća u vazduhoplovstvu i hronoligija međunarodne politike lako je zaključiti da su se politički odnosi Jugoslavije sa SSSR-om, Evropom i SAD-om najbolje oslikavali na razvoj vazduhoplovstva.

"Rezolucijom infobirao mi sa ruskih prelazimo na američke avione. Do 1963. godine u našem vazduhoplovstvu, praktično su američki avioni. U vreme gvozdene zavese, kubanske krize, sveta na ivici rata, sukoba istoka i zapada u Jugoslaviji tada možete da vidite sve što leti u svetu. Pola eskadrile je bilo na ruskim migovima, a pola na američkim sejbrovima (North American F-86D-50-NA Sabre Dog, op.a.)", govorio je Nedeljković, koji je u Muzeju zadužen za prosvjetno-pedagošku djelatnost.

Caravela u dvorištu, stiže i Boing 727



Za Muzej nije sačuvan ni jedan od poznatih mlaznih aviona sa oznakom JAT-a, DC-9 i DC-10, ali su ti Conver Mitropolitem, Lisunov 2 i 3, SC-3 i “Caravela” sa oznakom "Yugoslav Airlines" .

"Cela flota (JAT-a) nije sačuvana jer se odjednom sekla. Avioni su sečeni u periodu od mesec dana i bilo je kasno da se jedan od aviona, ni jedan od DC-9 nije sačuvan, ali je jedan od Boinga 727 će biti prevučen u naše dvorište", rekao je Nedeljković govoreći o civilnom vazduhoplovstvu.

Posjetioci se na glavnom izložbenom prostoru susreću sa prvim srpskim i balkanskim avionom koji je 1909. i početkom 1910. godine konstruisao i izgradio pionir vazduhoplovstva Ivan Sarić iz Subotice. Tu su niz okačenih aviona iz parioda između dva rata, njemačkih, engleskih, ruskih školskih i izviđačkih aviona.

Iz perioda Kraljevine Jugoslavije nalazi se trenažni i izviđački avion  FizirinFN, ali najveću vrijednost kolekcije Muzeja, kako se ističe, predstavlja zbirka izloženih lovaca i lovaca-bombardera među kojima se nalaze primjerci njemačkog "Messerschmimita ME-109", engleskih Hocker Hurricena i Supermarin Spitfitera, ruskih Jakovljeva JAK-3 i Lljušina IL-2, i američkog B-47 Thunderbolta.

Su više poznatih tipova aviona i helikoptera proizvedenih od pedesetih do osamdesetih godina. Izdvaja se, tada kao vrlo kurentna roba, helikopter Soko Sikorski S-55/H19 koji je nabavljen iz Engleska  1957. godine nakon susreta Tita sa engleskom kraljicom. Takođe, i MIG-21 “balabajka” koji je u Jugoslaviju došao 1964. godine.

U središnjem dijelu izložbe prikazani su avioni iz doba SFRJ "Galeb", "Jastreb" i "Orao" u centru, kao okosnice domaće vazduhoplovne vojne industrije.

U segmentu rata na Kosovu 1998. i 1999. godine i bombardovanja SR Jugoslavije nalaze se dijelovi rakate Tomahawk, bezpilotne letjelice “Predator”, kasetnih i drugih bombi i raketa, te prikazani dijelovi "nevidljivog" američkog bombardera F-117 i lovca F-16. Zbirka sadrži veliki broj dokumenata, fotografija i knjiga iz vazduhoplovsta, ali i modele prvih mlaznih aviona i raketa koje je proizvela Jugoslavija, kao jedna od vodećih svjetskih zemalja u avioinžinjeringu.

U dvorištu muzeja je i maketa MIG-a 29 iz perioda NATO bombardovanja, helikoptera MI-4A i MI-8, Kamova Ka-25 i Ka-28, hidroaviona, putničkih aviona Junkers Ju-52,  Daglas C47.

Među izloženim avionima koji možda na najupečatljiviji način svjedoči o politici u Jugoslaviju je i predsjednički avion "Iljušin 14" koji je Hruščov poklonio Titu 1957. godine kao akt dobre volje, piše Anadolu Agency.

Najnovije
Najčitanije
Preporuke
Anketa
Da li je opravdan zahtjev za povećanje akciza na gorivo kako bi se ubrzala izgradnja autoputa?
Email adresa: (nije obavezno)

Tekst ispravke: