Fact-checking, propaganda i AI: Novinari iz regiona učili kako Njemačka odgovara na nove medijske izazove

Program je organizovalo Ministarstvo vanjskih poslova Njemačke, a održan je u Berlinu i Leipzigu. Urednici i novinari iz Bosne i Hercegovine, Srbije, Crne Gore, Sjeverne Makedonije, Kosova, Albanije te Bugarske i Grčke uzeli su učešće u ovom programu.

Centralna tema programa bila je jačanje otpornosti medija i društva na dezinformacije, posebno u vremenu ubrzanog razvoja društvenih mreža i alata baziranih na umjetnoj inteligenciji. Tokom višednevnog boravka učesnici su razgovarali s predstavnicima njemačkih medija, institucija, fondacija i organizacija koje se bave medijskim slobodama i fact-checkingom.

Zanimljivo iskustvo bila je posjeta Deutsche Welleu, njemačkom međunarodnom javnom servisu koji danas djeluje na više desetina jezika širom svijeta. Tokom razgovora fokus je bio na historiji ovog medija, njegovoj ulozi u međunarodnom informisanju, ali i savremenim izazovima s kojima se suočava u eri dezinformacija i digitalnih manipulacija.

Akcenat stavljen je na fact-checking i načine na koje Deutsche Welle pristupa provjeri informacija, naročito kada je riječ o izvještavanju o Balkanu, ali i svijetu. Istaknuto je kako brzina razvoja tehnologije toliko brzo mijenja i novinarstvo da ono što je u tehnološkom, posebno AI svijetu bilo relevantno prije šest mjeseci, danas je već prevaziđeno.

Učesnici su posjetili i redakciju njemačkog sedmičnika Die Zeit i razgovarali sa Michaelom Thumannom, urednikom političkog odjela ovog medija. U svom obraćanju Thumann je naglasio utjecaj i ulogu ruske propagande na Evropu u vremenu rastuće polarizacije društava.

Značajan dio programa bio je posvećen i političkim procesima u Evropi i regionu. Tokom susreta u Konrad Adenauer fondaciji sa Alexanderom Beribesom, političkim savjetnikom za Zapadni Balkan i Jugoistočnu Evropu razgovarano je o politici proširenja Evropske unije prema Zapadnom Balkanu, uključujući Bosnu i Hercegovinu. Naglašeno je da evropski put regiona prvenstveno zavisi od domaćih političkih rješenja i reformi, ali i da Njemačka ostaje snažan partner i podrška zemljama Zapadnog Balkana na tom putu.

Posebnu pažnju izazvala je i posjeta Bundespressekonferenzu, jedinstvenoj njemačkoj instituciji u kojoj se svake sedmice redovno održavaju konferencije za medije. Riječ je o modelu u kojem konferencije organizuju sami novinari, a ne vlada. Ta institucija predstavljena je kao važan primjer zaštite medijske nezavisnosti.

Tokom posjete Reporterima bez granica razgovarano je s Katharinom Weiss, voditeljicom programa za Evropu i Njemačku o stanju medijskih sloboda u Njemačkoj, Evropi i svijetu, kao i o pritiscima i sigurnosnim izazovima s kojima se novinari suočavaju.

Predstavljeni su i mehanizmi podrške novinarima te aktivnosti ove organizacije u dokumentovanju kršenja slobode medija širom svijeta.

Dio programa bio je posvećen i radu organizacija koje se bave provjerom činjenica i suzbijanjem manipulacija na društvenim mrežama. U okviru posjete organizaciji CORRECTIV razgovaralo se o dezinformacijama u vrijeme ratova i razvoja umjetne inteligencije, ali i o granicama fact-checkinga u digitalnom prostoru.

U Leipzigu su učesnici posjetili Evropski centar za slobodu medija i medijske slobode te MDR, javni servis centralne Njemačke, gdje se razgovaralo o nezavisnosti javnih emitera, povjerenju publike i ulozi medija u demokratskim društvima.