Dobitnik Nobelove nagrade za fiziku je Francis Halzen: Utemeljio novu granu nauke koja se bavi svemirom

Kraljevska švedska akademija nauka mu je dodijelila nagradu za odlučujući doprinos razvoju Neutrinske opservatorije IceCube i otkriću visokoenergetskih kosmičkih neutrina.

Neutrini su takozvane "fantomske čestice", izuzetno male subatomske čestice gotovo bez mase, koje prolaze kroz materiju (pa tako i kroz cijelu Zemlju) bez ikakvog otpora ili interakcije. Halzen je bio vizionar i vodeći naučnik iza projekta IceCube, gigantskog teleskopa za neutrine ugrađenog u led Antarktika na dubini većoj od jednog kilometra.

Koristeći kubni kilometar čistog antarktičkog leda opremljenog optičkim senzorima, IceCube je uspio registrovati rijetke trenutke kada visokoenergetski neutrini iz dubokog svemira udare u atomska jezgra u ledu. Ovo otkriće omogućilo je naučnicima da "vide" i lociraju najnasilnije procese u univerzumu, poput supermasivnih crnih rupa i eksplozija zvijezda (supernova).

Otkrićem visokoenergetskih neutrina, Francis Halzen i njegov tim utemeljili su neutrinsku astronomiju, novu granu nauke koja omogućava proučavanje svemira ne samo pomoću svjetlosti (fotona), već pomoću neuhvatljivih čestica koje do nas stižu iz najudaljenijih kutaka svemira bez izmjene svog puta.

Francis Halzen je belgijsko-američki teorijski fizičar, rođen 23. marta 1944. godine u Belgiji. Trenutno radi kao profesor fizike na Univerzitetu Wisconsin–Madison u SAD-u, gdje vodi Wisconsin IceCube Particle Astrophysics Center (WIPAC).

Diplomirao je i doktorirao fiziku na Univerzitetu u Leuvenu (UCLouvain) u Belgiji. Tokom i nakon doktorata radio je kao naučni saradnik u CERN-u u Ženevi, gdje se bavio fizikom elementarnih čestica.

Zatim, 1972. godine, postaje profesor na Univerzitetu Wisconsin. Godine 1984. objavljuje udžbenik Quarks and Leptons (sa Alanom Martinom), koji postaje standardna literatura na univerzitetima širom svijeta.

Zatim, pokreće projekat AMANDA kako bi dokazao da se providni led Antarktika može koristiti kao džinovski detektor neutrina, a blizu 20 godina kasnije formira opservatorij IceCube, koji je usko vezan za otkriće koje mu je donijelo Nobelovu nagradu.

U njegovu čast, geografski objekat na Antarktiku nosi naziv Halzen Mesa (na koordinatama -77.39, 161.44).