Alpe bi mogle izgubiti preko 90 posto glečerskog leda ako se nastavi rast temperature

Izvještaj su zajednički pripremili Međunarodna inicijativa za klimu i kriosferu (ICCI) i UNEP, a o njegovim nalazima pisao je britanski Guardian. Planeta se od predindustrijskog doba zagrijala za 1,3 stepena Celzijusa. Naučnici smatraju da je određeno prekoračenje granice od 1,5 stepeni već neizbježno.

Zato autori traže da temperatura iznad tog praga ostane što kraće. Također traže da se iz atmosfere ukloni dovoljno ugljika kako bi se dugoročno zagrijavanje spustilo ispod jednog stepena, idealno do 2150. godine. Prema izvještaju, pogrešno je uvjerenje da bi prekoračenje do dva ili tri stepena bilo podnošljivo ili čak bolje od hitnog smanjenja emisija.

Glečeri u Alpama gotovo nestaju

Sadašnje politike vode ka zagrijavanju od 2,8 stepeni. Uz njih bi u Alpama, Stjenovitim planinama, na Islandu i u Skandinaviji ostalo manje od 10 posto današnje mase glečerskog leda. Ako bi se zagrijavanje zadržalo na 1,5 stepeni, ostalo bi između 20 i 35 posto.

Glečeri u regiji Hindukuš-Himalaja izvor su vode za gotovo četvrtinu čovječanstva. Uz sadašnje politike tamo bi ostalo 41 posto leda, a uz granicu od 1,5 stepeni 83 posto.

Glaciolog James Kirkham iz ICCI-ja, glavni autor izvještaja, kriosferu je za Guardian opisao kao "jedan od najosjetljivijih dijelova klimatskog sistema".

Podsjetio je na lavinu leda i stijena koja se ove godine sručila na granici Nepala i Kine. U toj lavini, jednoj od najvećih i najsmrtonosnijih ikad zabilježenih, poginulo je više hiljada ljudi, a šteta je dostigla oko 10 posto nepalskog BDP-a. Švicarska je, prema njegovim riječima, u posljednjih pet godina izgubila petinu glečerskog leda.

Ledeni pokrivači tope se šest puta brže

Ledeni pokrivači Grenlanda i Antarktika danas se tope otprilike šest puta brže nego devedesetih godina. Gubili bi led i ako bi prekoračenje bilo kratko. Naučnici navode da je sigurna dugoročna granica za polarni led bliža jednom stepenu, a možda je i niža.

Sadašnje politike vode ka vrhuncu od oko tri stepena. Pri tom vrhuncu otopio bi se gotovo sav površinski permafrost, a okeani bi se široko zakiselili. Vjerovatni bi bili i ozbiljni, možda nagli poremećaji okeanskih struja. Čak i kad bi se temperatura vratila na 0,8 stepeni, glečeri bi tokom narednih vijekova sačuvali tek oko 70 posto današnje zapremine.

"Snijeg i led brzo reaguju na svaki djelić stepena zagrijavanja. Ali većini ovih sistema trebat će vijekovi ili milenijumi da se oporave nakon prekoračenja, posebno ako se pređu prelomne tačke", rekao je Kirkham.

Izvještaj je objavljen uoči 31. klimatske konferencije UN-a (COP31), koja počinje 9. novembra u turskoj Antaliji.