Tajna igra Minska: Bjeloruski izaslanici se sastaju s Evropljanima, žele da izađu iz izolacije
Visoki zvaničnici iz Bjelorusije uglavnom su bili "persona non grata" u Evropskoj uniji otkako je Evropa uvela sankcije zbog oštrih represija nad opozicionim protestima nakon spornih izbora 2020. godine. Sankcije su dodatno pooštravane otkako je Minsk podržao rusku invaziju na Ukrajinu 2022. godine.
No, najmanje jedan evropski diplomata rekao je da je nedavno imao sastanak s Jurijem Ambrazevičem, bivšim zamjenikom ministra vanjskih poslova Bjelorusije, koji je u martu postavljen za ambasadora Minska pri Vatikanu i zadužen za uspostavljanje kontakata s evropskim zemljama.
Prema riječima diplomate, Ambrazevič je pokušao prenijeti poruku da Bjelorusija želi prekinuti svoju političku izolaciju te da bi mogla igrati ulogu u pronalaženju pregovaračkog rješenja između Rusije i Ukrajine, kao i u budućim razgovorima o evropskoj bezbjednosti.
Bjeloruska ambasada u Parizu, gdje je Ambrazevič također akreditovan kao izaslanik pri UNESCO-u, poslala je krajem septembra e-mail s pozivom brojnim misijama evropskih zemalja da se sastanu s njim.
E-mail, čiju je kopiju vidio Reuters, navodi da je Ambrazevič sada neformalno odgovoran za koordinaciju bjeloruskih diplomatskih kontakata u glavnim gradovima zapadne Evrope te je predložio sastanke u Parizu 6., 8. ili 9. oktobra.
Bjeloruska ambasada rekla je Reutersu da je Ambrazevič zatražio nekoliko sastanaka sa svojim kolegama ambasadorima akreditovanim u Francuskoj, u skladu sa standardnom diplomatskom praksom.
Još tri evropska diplomate potvrdila su da su njihove zemlje primile pozive i da su se neke saglasile da se sastanu s Ambrazevičem.
"Mislim da oni sada osjećaju da se otvorio prostor s Trumpom da se ukinu njihove sankcije, pa pokušavaju to iskoristiti", rekao je jedan od diplomata.
Bjeloruski predsjednik Aleksandar Lukašenko, bliski saveznik ruskog predsjednika Vladimira Putina, godinama je izolovan zbog zapadnih sankcija.
No, otkako je Trump preuzeo dužnost i počeo približavanje Moskvi, Washington je pojačao angažman s Bjelorusijom, šaljući ove godine više delegacija u Minsk.
U proteklim sedmicama Trump je razgovarao telefonom s Lukašenkom, hvaleći ga kao izuzetno cijenjenog lidera. Poslao je izaslanika u Bjelorusiju na razgovore koji su doveli do oslobađanja više od 50 političkih zatvorenika sredinom septembra.
Zauzvrat, Washington je ublažio sankcije bjeloruskoj državnoj aviokompaniji Belavia, omogućivši joj pristup rezervnim dijelovima.
Dva diplomata opisala su ovo bjelorusko približavanje Evropljanima kao "ofanzivu šarma" kojom Minsk pokušava iskoristiti Trumpovo zbližavanje i pokazati da nije potpuno podređen Moskvi.
Američki zvaničnici kažu da Trumpova administracija nastoji izvući Bjelorusiju iz moskovske geopolitičke orbite, makar djelimično.
Ipak, neki Evropljani smatraju da je to malo vjerovatno, s obzirom na veliku političku, ekonomsku i vojnu zavisnost Lukašenka od mnogo većeg susjeda.
Jedan od evropskih diplomata koji je potvrdio da je pozvan na sastanak s Ambrazevičem izrazio je skepticizam prema potezu, ističući Lukašenkovu stalnu podršku Putinu.
Minsk i Moskva održali su zajedničke vojne vježbe u septembru, a Lukašenko je predložio izgradnju nuklearne elektrane u istočnoj Bjelorusiji koja bi mogla napajati električnom energijom dijelove Ukrajine pod ruskom kontrolom.
Svetlana Tihanovskaja, liderka bjeloruske opozicije u egzilu, izrazila je zabrinutost zbog ukidanja američkih sankcija Belaviji i pozvala EU da zadrži sankcije dok se ne provedu "sistemske i nepovratne demokratske promjene u Bjelorusiji."
Jedan od glavnih ciljeva Lukašenka bio bi ublažavanje sankcija na izvoz kalijumovog đubriva iz Bjelorusije, njenog jedinog proizvoda od globalnog značaja, te obnova pristupa baltičkim lukama za njegov transport.
Međutim, bjeloruska opozicija u egzilu, koju podržavaju baltičke članice EU, snažno se protivi takvom potezu.
