Skupo kašnjenje: Rumunija kaznila izraelsku firmu sa 100 miliona eura, a naručenih dronova još nema

Ministar odbrane Radu Miruta rekao je za rumunski portal DeFapt.ro da je ministarstvo Elbit obavijestilo o dnevnim penalima te da je 301 dan kašnjenja donio "penale od približno 500 miliona leja, bez PDV-a". Prema rumunskim propisima, taj iznos dospijeva na naplatu kada se ugovor zatvori.

DeFapt.ro je u septembru objavio da je ministarstvo za prve sisteme platilo avans od gotovo 300 miliona leja, a da do tada nije dobilo nijednu letjelicu. Od tada nije objavljeno ni da su dronovi isporučeni ni da je ugovor raskinut.

Rumunija je u decembru 2022. godine s Elbitom potpisala okvirni sporazum za sedam sistema Watchkeeper X, šest kopnenih i jedan pomorski, vrijedan oko 1,89 milijardi leja bez PDV-a, odnosno oko 380 miliona eura po tadašnjem kursu. Svaki sistem čine zemaljska kontrolna stanica i tri bespilotne letjelice, pa je riječ o ukupno 21 dronu.

Prvi ugovor iz juna 2023. obuhvatio je tri sistema s logističkom podrškom, a isporuka je bila predviđena do 19. juna 2025. godine.

Prema hronologiji koju je u aprilu objavilo rumunsko Ministarstvo odbrane, Elbit je u oktobru 2023. tražio odgodu od šest mjeseci, pozivajući se na višu silu zbog izraelske operacije u Gazi.

Ministarstvo je odobrilo tri mjeseca, a kasnije još 33 dana, do 22. oktobra 2025. Treći zahtjev za odgodu, iz marta ove godine, odbijen je uz obrazloženje da su obaveze trebale biti izvršene prije događaja na koji se kompanija pozvala.

Rumunski ministar Miruta je početkom aprila kazao da razmatra raskid ugovora jer uređaji s određenim tehničkim karakteristikama, ako stignu nekoliko godina kasnije, više nisu relevantni. Tada je penale procijenio na oko 60 miliona eura.

Sredinom aprila sastao se s predsjednikom Elbita Bezhalelom Machlisom, uz prisustvo izraelskog ambasadora u Bukureštu Liora Ben Dora. Ministarstvo je nakon sastanka saopćilo da je iznos penala tada bio procijenjen na 265,5 miliona leja te da su sve opcije otvorene, uključujući raskid ugovora.

Elbit je u aprilu tvrdio da su sistemi spremni za završna testiranja u Rumuniji i da ostaje posvećen završetku programa. Ugovorom je predviđeno da se dio letjelica i opreme proizvodi u Rumuniji, u firmama iz domaće odbrambene industrije.