Skandal koji otkriva rupe u embargu: Kako je ruska fabrika eksploziva tajno nabavila Siemensovu tehnologiju

Prema dokumentima o javnim nabavkama i carinskim podacima, Biysk Oleum Factory (BOZ), smješten u južnom Sibiru, potpisala je ugovor u oktobru 2022. sa ruskom firmom Techpribor iz Kalinjingrada o kupovini Siemensove industrijske opreme potrebne za automatizaciju proizvodnje.

Neposredno pred isteka roka isporuke, Techpribor je iz Kine dobio pošiljku od firme Huizhou Funn Tek iz provincije Guangdong, koja se bavi prodajom industrijske opreme.

Analizom kodova proizvoda i carinskih oznaka, Reuters je utvrdio da su isporučeni Siemensovi regulatorni uređaji identični onima iz BOZ-ove narudžbe. Nema dokaza da je Siemens znao da će njegova oprema završiti u ruskoj fabrici eksploziva, a kompanija tvrdi da strogo poštuje međunarodne sankcije i zahtijeva isto od svojih kupaca, iako priznaje da roba može završiti u Rusiji mimo njihovog znanja.

BOZ je dio Federal State Enterprise Ya. M. Sverdlov Plant, koja se već nalazi pod sankcijama SAD-a i EU zbog podrške ruskoj ratnoj industriji. Fabrika proizvodi TNT i HMX - eksplozive koji se koriste i u civilne i vojne svrhe - i ispunjava narudžbe ruskog ministarstva odbrane.

Reutersova istraga pokazuje da je od početka invazije na Ukrajinu 2022. BOZ proširio proizvodne kapacitete, uključujući gradnju nove linije za eksploziv RDX. Automatizovani mašinski alati ključni su za povećanje proizvodnje uz manji broj radnika, što je posebno važno s obzirom na nedostatak radne snage u ruskom vojnom sektoru.

Prema vojnom analitičaru Konradu Muzyki, nastavak isporuka zapadne tehnologije produžava rat jer pomaže Moskvi u modernizaciji proizvodnje raketa, dronova i tenkova.

"Ovi visokoprecizni dijelovi su često nezamjenjivi. Bez njih bi održavanje ili povećanje ratne proizvodnje bilo sporije, skuplje i opterećivalo bi tržište rada", rekao je.

Uprkos sankcijama, ruski proizvođači naoružanja često preko kineskih preprodavača dolaze do zapadne opreme. Evropska unija je krajem 2024. prvi put uvela direktne sankcije kineskim firmama zbog snabdijevanja ruske vojne industrije, a u julu ove godine na listu je dodano još sedam kompanija iz Kine i Hong Konga.

Zapadne obavještajne službe upozoravaju da je nestašica eksploziva jedna od glavnih prepreka ruskoj proizvodnji granata i bombi, zbog čega se Moskva oslanja i na isporuke iz Sjeverne Koreje i Irana. Istraga Reutersa pokazuje kako, uprkos formalnim embargima, tehnološka oprema iz EU i dalje pronalazi put do ruskih vojnih pogona - i to preko Kine.