Pripremaju se historijske promjene u Pentagonu, Hegseth ga želi staviti pod svoju kontrolu

Ako bude usvojen, plan bi donio neke od najznačajnijih promjena na najvišim nivoima vojske u posljednjim decenijama, djelimično ispunjavajući Hegsethovo obećanje da razbije status quo i smanji broj generala s četiri zvjezdice u vojsci.

Prema riječima pet izvora upoznatih s planom, on bi umanjio značaj štabova Američke centralne komande, Američke evropske komande i Američke afričke komande, stavljajući ih pod kontrolu nove organizacije poznate kao Američka međunarodna komanda (U.S. International Command).

Predsjedavajući Združenog generalštaba Dan Caine očekuje se da će u narednim danima detaljno predstaviti prijedlog Hegsethu.

Takvi potezi bi upotpunili druge napore administracije da preusmjeri resurse s Bliskog istoka i Evrope i prvenstveno se fokusira na širenje vojnih operacija na zapadnoj hemisferi, rekli su ovi izvori.

Pentagon je s Kongresom podijelio vrlo malo detalja, što je izazvalo nezadovoljstvo među članovima senatskog i zastupničkog odbora za oružane snage, koje predvode republikanci, prema riječima dvije osobe upoznate s pripremama tih odbora za prijedlog. Visoki oficiri u uključenim komandama također čekaju dodatne informacije, rekli su zvaničnici.

Plan također predviđa preustrojavanje Američke južne komande i Američke sjeverne komande, koje nadgledaju vojne operacije širom zapadne hemisfere, pod novi štab koji bi se zvao Američka komanda za Amerike, ili Americom, rekli su izvori upoznati s tim pitanjem.

Zvaničnici Pentagona također su razmatrali formiranje Američke arktičke komande koja bi bila podređena Americomu, ali se čini da je ta ideja napuštena, rekli su izvori upoznati s raspravama.

Zajedno, ovi potezi bi smanjili broj vrhovnih vojnih štabova, poznatih kao borbene komande, s 11 na osam, uz istovremeno smanjenje broja generala i admirala s četiri zvjezdice koji direktno odgovaraju Hegsethu.

Preostale borbene komande bile bi Američka indo-pacifička komanda, Američka cyber komanda, Američka komanda za specijalne operacije, Američka svemirska komanda, Američka strateška komanda i Američka transportna komanda.

Izvori upoznati s planom navode da je on usklađen s nacionalnom sigurnosnom strategijom Trumpove administracije, objavljenom ovog mjeseca, u kojoj se navodi da su "dani kada su Sjedinjene Američke Države podupirale čitav svjetski poredak poput Atlasa završeni".

Prijedlog je pripremio Združeni štab Pentagona pod Caineovim nadzorom i trebao bi biti predstavljen Hegsethu već ove sedmice kao preferirana opcija među višim vojnim zvaničnicima.

Nastao je iz Hegsethovog zahtjeva iz proljeća da se razmotre načini za poboljšanje komandovanja i kontrole nad trupama, rekao je jedan visoki zvaničnik odbrane upoznat s raspravama, dodajući da je Hegseth tokom proteklih mjeseci bio u stalnom kontaktu s Caineom o ovom pitanju.

Sve promjene zahtijevale bi odobrenje Hegsetha i predsjednika SAD-a Donalda Trumpa. One bi bile obuhvaćene Pentagonovim Ujedinjenim planom komandi, koji definiše uloge glavnih vojnih štabova.

Zakonodavci su poduzeli neuobičajen korak zahtijevajući od Pentagona da dostavi detaljan plan koji opisuje potencijalne troškove preustroja i njegov uticaj na američke saveze. Ta mjera, uključena u godišnji zakon o odbrambenoj politici Kongresa, predviđa zadržavanje sredstava za provedbu plana najmanje 60 dana nakon što Pentagon dostavi te materijale zakonodavcima.

Zakon je prošao Predstavnički dom i očekuje se da ove sedmice bude usvojen u Senatu.

Potencijalna reorganizacija dolazi u trenutku kada je Hegseth započeo šire napore da smanji ukupan broj generala i admirala u vojsci. Također je otpustio ili na drugi način prisilio na odlazak više od 20 visokih oficira, zaprijetio drugima poligrafskim testovima kako bi utvrdio jesu li odavali informacije medijima, te poručio onima koji su ostali da, ako im se ne sviđaju politike administracije, trebaju "učiniti časnu stvar i dati ostavku".

Visoki vojni zvaničnici razmatrali su još oko dvadesetak drugih koncepata, rekao je isti visoki zvaničnik odbrane. Najmanje jedna rasprava predviđala je smanjenje na ukupno šest borbenih komandi. Prema tom planu, Komanda za specijalne operacije, Svemirska komanda i Cyber komanda bile bi snižene i stavljene pod kontrolu nove Američke globalne komande, rekli su drugi izvori upoznati s raspravama.

Očekuje se da će Caine Hegsethu predstaviti najmanje još dvije opcije, rekli su izvori upoznati s tim pitanjem. Jedan koncept predviđa stvaranje dvije komande koje bi objedinjavale sve ostale, pri čemu bi sve glavne geografske organizacije, poput Centralne i Evropske komande, bile pod kontrolom entiteta nazvanog Operativna komanda. Ostali veliki štabovi, poput Transportne i Svemirske komande, bili bi podređeni organizaciji nazvanoj Komanda za podršku.

Jedan prijedlog je sugerirao formiranje nove jedinice štaba, Združene radne grupe Rat (Joint Task Force War), sa sjedištem u Pentagonu. Ona bi se bavila planiranjem i strategijom kada Sjedinjene Države nisu u ratu, te bi bila sposobna preuzeti kontrolu nad snagama bilo gdje u svijetu u slučaju sukoba, rekli su izvori upoznati s tim prijedlogom.

Ta ideja se nije dobro pokazala u vježbama s vojnim zvaničnicima i čini se malo vjerovatnom za usvajanje, rekao je visoki zvaničnik odbrane. Najviši vojni lideri izrazili su zabrinutost da takva organizacija ne bi imala isti nivo regionalne stručnosti i odnosa kakvi postoje u sadašnjoj strukturi vojske.

Drugi plan nastojao je reorganizirati vojsku po domenima, s operacijama organiziranim i vođenim prema tome da li se odvijaju na kopnu ili u zraku, na moru, u svemiru ili u cyber prostoru, rekli su izvori upoznati s tim raspravama. Ta ideja imala je podršku u Svemirskim snagama, ali malo drugih zagovornika. Također je ograničavala uticaj Marinskog korpusa, koji bi bio podređen Ministarstvu mornarice, dok bi ostale grane vojske bile unaprijeđene.

Vojni zvaničnici uključeni u proces reorganizacije također su razmatrali mogućnost jačanja uloge predsjedavajućeg Združenog generalštaba kako bi mu se omogućilo komandovanje snagama, umjesto da služi isključivo kao glavni vojni savjetnik predsjedniku i ministru odbrane. To bi se moglo dogoditi kroz okvir Združene radne grupe Rat, rekli su dva zvaničnika, ali je taj koncept djelovao nejasno.

Ideju je dodatno mogao zakomplikovati Goldwater-Nicholsov zakon iz 1986. godine, ključni zakon koji je reorganizirao vojsku i definisao ulogu predsjedavajućeg. Prema tom zakonu, predsjedavajući se smatra "glavnim" vojnim savjetnikom predsjednika, ministra odbrane i drugih visokih zvaničnika. Operacije se vode kroz lanac komandovanja koji ide od komandanta borbenih komandi, preko ministra odbrane, do predsjednika.