Pogledajte zašto je grad Taiz tako bitan: Huti su ga opkolili i mogao bi odlučiti rat

Snage Huta posljednjih sedmica opkolile su Taiz presjekavši glavni put prema Adenu na jugu, što je izazvalo masovno raseljavanje i produbilo humanitarnu krizu.

Zašto je Taiz toliko važan

Pobjeda Huta u Taizu, trećem po veličini gradu u Jemenu, bila bi jedna od najvećih prekretnica u dugom građanskom ratu, koji je nastavljen ovog ljeta nakon četiri godine primirja.

Taiz ima procijenjenih gotovo 600.000 stanovnika, kazala je Katja Juric, šefica programa Međunarodne organizacije za migracije (IOM) sa sjedištem u Adenu. Prema vladinim izvorima, u posljednjim borbama iz grada je pobjeglo 80.000 ljudi.

Taiz je na liniji fronta između Huta i vlade od prvih dana sukoba koji je počeo početkom 2015. godine i dugo se smatra uporištem otpora toj grupi.

To je posljednje veliko urbano uporište snaga protiv Huta u južnom planinskom dijelu Jemena, na brdima iznad Adena, gdje je sjedište međunarodno priznate vlade, i iznad ravne obalne ravnice oko moreuza Bab el-Mandeb.

Ako bi Huti zauzeli Taiz, vladinim snagama bilo bi znatno teže održati kontraofanzivu oko Bab el-Mandeba i držati Hute podalje od Adena.

To bi bio i snažan simbolični poraz vlade i vojne koalicije jemenskih snaga koje podržava Saudijska Arabija.

Kakva je vojna situacija oko Taiza

Grad se godinama nalazio na vrhu vladinog klina koji se protezao sjeverno, u teritoriju pod kontrolom Huta.

Huti su držali područja sjeverno, istočno i zapadno od Taiza, a vladine snage sam grad i njegovu neposrednu okolinu, uključujući Džebel Sabir, visoku planinu koja se uzdiže iznad grada s juga.

Kad su borbe obnovljene, Huti su počeli napredovati kako bi odsjekli Taiz, zauzimajući teritoriju južno od Džebel Sabira duž puta prema Adenu, koji vijuga oko 200 kilometara kroz nepristupačna brda, gdje su borbe spore i teške.

Dijelovi puta sada su pod kontrolom Huta, uključujući gradove al-Turbah i Mudirijat al-Misrah, pa je Taiz opkoljen od početka oktobra, a Huti povremeno granatiraju vladine položaje u gradu i oko njega.

Vladine snage, uz zračne udare koalicije predvođene Saudijskom Arabijom, pokušavaju potisnuti Hute i ponovo otvoriti put, ali su sredinom oktobra oko Taiza i dalje gubile teren umjesto da ga vraćaju.

Zašto se Taiz opire Hutima

Taiz je dugo imao teške odnose s vladarima sa sjevera Jemena i bio je žarište Arapskog proljeća 2011. godine, kojim je svrgnut dugogodišnji predsjednik Ali Abdullah Saleh.

Huti pripadaju zejditskoj školi šiitskog islama, dok je Taiz pretežno sunitski.

Saleh i Huti udružili su se 2014. godine kako bi zauzeli glavni grad Sanu, čime je prekinuta politička tranzicija nastala nakon Arapskog proljeća, koja je vodila prijedlogu federalne, demokratske države.

Početkom 2015. godine jedinice vojske odane Salehu zauzele su položaje u gradu, što je izazvalo velike proteste, a zatim i oružane sukobe. Demonstranti su optužili Saleha i Hute za državni udar.

Uslijedili su mjeseci žestokih borbi u gradu i oko njega, u kojima su se Huti i Salehove jedinice borili protiv lokalnih boraca i brigada sada rascjepkane jemenske vojske koje su podržavale vladu.

Stanovnici Taiza trpjeli su granatiranje, snajpersku vatru i teške nestašice tokom duge opsade, prije nego što su vladine snage istjerale Hute i njihove saveznike iz grada i ponovo uspostavile kopnenu vezu s Adenom.

Borbe u gradu trajale su cijelu 2015. i dio 2016. godine, a opsada je u dugim periodima trajala sve do 2017.

Humanitarna situacija

Posljednje borbe raselile su najmanje 121.000 ljudi u provinciji Taiz, prema podacima IOM-a, iako su mnogi od njih iz ruralnih područja izvan grada.

Stanovnici Taiza rekli su za Reuters da im nedostaje osnovnih namirnica i da su cijene na gradskim pijacama naglo porasle otkako su Huti presjekli put prema Adenu.

Humanitarne organizacije prijavljuju velike nestašice goriva, hrane, lijekova i pitke vode. Svjetski program za hranu (WFP) sredinom oktobra saopćio je da su zalihe pšeničnog brašna u gradu gotovo iscrpljene.

Situacija bi mogla pogoršati postojeće zdravstvene probleme. UNICEF je nedavno utvrdio da je svako treće dijete koje je pregledao u Jemenu pothranjeno. U Jemenu su prisutni i kolera, denga i malarija.

Šta slijedi

Vladine snage, uz saudijske zračne udare, i dalje pokušavaju vratiti teritoriju i otvoriti put, ali nema garancije da će uspjeti.

Huti, koji su pojačali napade na saudijske ciljeve i pokazali se bolje naoružanim i organizovanijim nego u ranijim fazama rata, pokušavaju učvrstiti opsadu Taiza i približiti se gradu.

To bi moglo dovesti do dugotrajne opsade, kakvu je Taiz već proživio u ranijoj fazi rata.

Moguće je i da Huti pokušaju zauzeti grad. Zbog lokalnog otpora borba bi mogla biti žestoka, a svaki takav pokušaj mogao bi prerasti u dugu i krvavu bitku.