Novi potres u Alijansi: Amerika tiho napušta vitalne strukture NATO-a, Evropa u strahu

Prema informacijama koje prenosi Reuters, pozivajući se na tri izvora upoznata s odlukom, Trumpova administracija je već obavijestila nekoliko evropskih prijestolnica o ovom planu. Washington namjerava ukinuti oko 200 pozicija u NATO tijelima zaduženim za vojno planiranje i koordinaciju obavještajnih podataka.

Ovo smanjenje obuhvatit će otprilike polovinu od ukupno 400 američkih službenika koji trenutno rade unutar pogođenih NATO struktura. Izvori navode da se neće raditi o naglim otkazima ili trenutnom povlačenju, već će se većina smanjenja provesti kroz proces "prirodnog odliva", pozicije će ostati nepopunjene kako osoblje bude završavalo svoje redovne rotacije.

Institucije za koje se očekuje da će biti najviše pogođene uključuju:

- NATO Centar za razmjenu obavještajnih podataka (Intelligence Fusion Centre) u Velikoj Britaniji

- Komandu savezničkih snaga za specijalne operacije u Briselu

- STRIKFORNATO u Portugalu, koji nadgleda dijelove pomorskih operacija Alijanse

Simbolička težina i strateški zaokret

Iako su ova kadrovska smanjenja skromna u poređenju s ukupnim američkim vojnim prisustvom u Evropi, gdje je i dalje raspoređeno oko 80.000 američkih vojnika, od čega gotovo polovina u Njemačkoj, ovaj potez nosi veliku simboličku težinu.

Izvori navode da su rezovi u skladu s proklamovanim ciljem Trumpove administracije o preraspodjeli vojnih i strateških resursa prema Zapadnoj hemisferi. Međutim, zvanično objašnjenje zašto su baš ove specifične NATO pozicije odabrane za ukidanje nije pruženo.

Planirano smanjenje dolazi u jednom od diplomatski najizazovnijih perioda u 77-godišnjoj historiji NATO-a. Trump je tokom svog prvog mandata prijetio povlačenjem iz saveza, a nedavni signali iz Washingtona ponovo su uznemirili evropske lidere.

Tenzije oko Grenlanda i carine

Evropska zabrinutost dodatno je pojačana Trumpovim obnovljenim pritiskom za kupovinu Grenlanda, autonomne teritorije Danske, što otvara pitanja o teritorijalnim sporovima unutar samog NATO-a.

Trump je nedavno upozorio da bi se nekoliko članica NATO-a moglo suočiti s američkim carinama počevši od 1. februara zbog njihove podrške suverenitetu Danske nad ovim otokom. Evropski diplomati privatno upozoravaju da bi bilo kakav pokušaj teritorijalne agresije među saveznicima mogao temeljno potkopati Alijansu.

Dodatni pritisak stvara i poruka američkih zvaničnika iz decembra prošle godine, prema kojoj bi Evropa trebala preuzeti primarnu odgovornost za konvencionalne odbrambene sposobnosti NATO-a do 2027. godine, rok koji mnoge evropske vlade smatraju nerealnim.

Upitani o ovim promjenama, zvaničnici NATO-a pokušali su umanjiti značaj odluke, navodeći da fluktuacije u broju američkog osoblja nisu neuobičajene.

"NATO i američke vlasti ostaju u bliskom kontaktu kako bi osigurali da savez zadrži snažan kapacitet za odvraćanje i odbranu", izjavio je zvaničnik Alijanse, naglašavajući da je vojno prisustvo SAD-a u Evropi i dalje na historijski visokom nivou.

Bijela kuća i Pentagon odbili su komentarisati ove navode, koje je prvi objavio The Washington Post.