Francuzi i Nijemci "zaratili" oko novog projekta zajedničkog borbenog aviona: Pariz jedno, a Berlin drugo

Francuski predsjednik Emmanuel Macron i njemački kancelar Friedrich Merz imaju suprotne vizije kada je riječ o programu Future Combat Air System (FCAS), zajedničkom projektu Francuske, Njemačke i Španije koji bi trebao zamijeniti njemački Eurofighter i francuski Rafale oko 2040. godine.

Raskol između Pariza i Berlina produbio se nakon višemjesečnih nesuglasica glavnih industrijskih partnera oko podjele uloga i kontrole nad ključnim elementom programa, novim borbenim avionom.

Zvaničnici iz Francuske i Njemačke privatno su već mjesecima ocjenjivali da je FCAS zapao u težak položaj zbog sporova glavnih izvođača, posebno između francuskog Dassault Aviationa i Airbusa, koji se ne mogu usaglasiti oko vodstva i kontrole nad razvojem aviona. Sam program uključuje novi borbeni avion, bespilotne letjelice, ali upravo se oko aviona vodi najžešća rasprava.

Macron je tokom posjete Indiji naglasio da evropske države trebaju težiti jedinstvenom rješenju kada je riječ o borbenim avionima.

On je poručio da "mi Evropljani imamo interes da standardiziramo, da imamo zajednički model" te je dodao kako su zajedničke potrebe već prepoznate i da se one ne dovode u pitanje. Pritom je istakao da nije najbolja upotreba novca da se gradi više različitih tipova aviona, zaključujući kako se evropske zemlje moraju okrenuti standardizaciji.

Time je ušao u direktan sukob sa stavovima Friedricha Merza, koji je ranije tokom sedmice naglasio da njemačko ratno zrakoplovstvo nema iste zahtjeve kao francusko. Njemački kancelar je kao ključnu razliku naveo to da francuski avioni moraju biti sposobni nositi nuklearno oružje i slijetati na nosače aviona, što u očima Berlina predstavlja poseban set tehničkih zahtjeva.

Merzove izjave odjeknule su i izvan Njemačke i Francuske. Belgijska ministrica odbrane protumačila je njegove komentare kao svojevrsnu smrtnu presudu za FCAS, pri čemu Belgija u programu ima status posmatrača. Takvo tumačenje dodatno je pojačalo dojam da je zajednički projekat zapao u duboku krizu.

Iz Berlina dolaze signali da je Njemačka spremna prihvatiti rješenje sa dva različita modela borbenih aviona, dok bi saradnja na razvoju dronova ipak bila nastavljena unutar istog programa. Tu poziciju podržava i industrija: izvršni direktor Airbusa Guillaume Faury rekao je novinarima da njegova kompanija može prihvatiti takav pristup, u kojem bi zajednički elementi postojali, ali ne i jedinstveni avion za sve partnere.

Francuska strana, međutim, ne smatra da je to održiv izlaz iz zastoja. Pariz insistira na tome da projekat treba zadržati ideju jedinstvenog evropskog borbenog aviona, jer bi daljnje fragmentiranje dovelo u pitanje osnovni cilj FCAS-a, a to je zajednička, standardizirana evropska zračna borbena platforma.

U francuskoj perspektivi, rascjep na dva konkurentska modela značio bi gubitak ključnih ekonomija obima i slabiji politički signal o evropskom jedinstvu u odbrani.