Eksplozija na 55. rođendanu: Ko je ruski general koji je preživio filmski atentat u Moskvi?

Prema prvim informacijama ruskog Nacionalnog antiterorističkog komiteta, eksplozivnu napravu unijela je dostavljačica koja je stradala na mjestu događaja, zajedno sa zaštitarom koji ju je pokušao zaustaviti.

Međutim, pozadina napada ukazuje na to da je meta bio visoki vojni zvaničnik. U restoranu se u tom trenutku odvijala proslava 55. rođendana general-pukovnika Aleksandra Čajke, aktuelnog komandanta Zračno-svemirskih snaga Rusije.

Kako prenose mediji pozivajući se na ruske Telegram kanale bliske vlastima, general je bio domaćin proslave, ali je iz napada izašao nepovrijeđen. Da je planirani atentat uspio, Čajko bi bio najviši ruski general koji je likvidiran od početka invazije na Ukrajinu.

Ključna figura ruskih operacija: Od Sirije do kijevskog fronta

Aleksandar Čajko je na čelo Zračno-svemirskih snaga imenovan u maju 2026. godine, ali je njegov utjecaj unutar ruskog vojnog vrha građen decenijama. Rođen 1971. godine u Moskovskoj oblasti, karijeru je započeo u Zapadnoj grupi snaga u Njemačkoj, nakon čega je postepeno napredovao do komandanta 1. tenkovske armije i najviših činova u generalštabu.

Čajko je u dva navrata (2019–2020. i tokom 2021. godine) komandovao cjelokupnim ruskim snagama u Siriji. Organizacija Human Rights Watch (HRW) u svom izvještaju navodi da je tokom komandovanja Čajke, kao i generala Surovikina i Serdjukova, u napadima oko Idliba poginulo najmanje 1.600 civila. Dokumentovano je 46 napada na bolnice i civilne objekte koji nisu imali vojnu svrhu. Iako direktne naredbe nisu javno objavljene, Čajko je redovno lično referisao Vladimiru Putinu i Sergeju Šojguu, a za "zasluge" u Siriji 2020. godine proglašen je Herojem Rusije.

Tokom februara i marta 2022. godine, Čajko je predvodio ruske snage u pokušaju zauzimanja Kijeva. Jedinice pod njegovom direktnom kontrolom povezuju se s teškim ratnim zločinima, ubistvima i mučenjem civila u Buči te drugim sjeverozapadnim predgrađima glavnog grada Ukrajine.

Istraživanja zapadnih analitičkih centara, poput londonskog RUSI-ja, ukazuju na to da su operacije "čišćenja" terena i neutralizacije ukrajinskog otpora u Kijevskoj oblasti provođene sistematski, po unaprijed pripremljenim listama obavještajnih službi – naredbama koje su morale proći kroz Čajkov komandni štab.

Novinari Associated Pressa su 2022. godine na osnovu svjedočenja mještana i fotografija prepoznali Čajku u selu Zdviživka, gdje je bio smješten glavni operativni centar. Upravo u dvorištu kuće koju su ruski vojnici često posjećivali pronađena su tijela najmanje troje ubijenih civila.

Dodatno, Služba sigurnosti Ukrajine (SBU) je 2025. godine objavila presretnuti audiozapis iz marta 2022. godine, na kojem se navodno čuje Čajko kako naređuje brutalan napad na naselje Teterevske zapadno od Kijeva:

"Isplanirati napad jurišnom avijacijom u 05:30 na naselje Teterevske. Treba ga zbrisati s lica zemlje."

Pored avijacije, u tim napadima korišteni su i višecijevni raketni sistemi "Grad" i "Uragan", poznati po neselektivnom razaranju širokih područja. Zbog svoje uloge u ratovima u Siriji i Ukrajini, Čajko se nalazi pod službenim sankcijama Velike Britanije i Evropske unije.

Zvanični Kijev se do sada nije oglasio o eksploziji na Barikadnoj ulici u Moskvi. Predsjednik Volodimir Zelenski u svom redovnom obraćanju govorio je o udarima na rafinerije u Saratovskoj i Samarskoj oblasti, ne spominjući događaje u moskovskom restoranu.

Ipak, incident u restoranu "Balzi Rossi" uklapa se u širi niz napada na visoke ruske oficire unutar same Rusije. Nedavno je u Moskvi likvidiran Igor Kirilov, načelnik snaga za radijacijsku, hemijsku i biološku zaštitu, koji je poginuo od bombe postavljene na romobil u blizini svoje kuće. Također, zamjenik šefa ruske vojne obavještajne službe (GRU) Vladimir Aleksejev teško je ranjen u oružanom napadu na ulazu u svoju stambenu zgradu.