Rogatica kroz stoljeća: 450 godina Čaršijske džamije, 295 godina medrese i 160 godina od imenovanja šejhu-l -islama

Jubileji su obilježeni programom koji su organizovali Medžlis Islamske zajednice Rogatica, Muftijstvo goraždansko i Gazi Husrev-begova biblioteka, a kroz predavanja, okrugli sto i izložbu otvoren je pogled na Rogaticu kakva je nekada bila, grad u kojem su se razvijali zanatstvo, trgovina, obrazovanje i vjerski život.

Posebno mjesto u toj priči ima Šudžaudinova džamija. Izgrađena je 1576. godine u samom centru grada, zbog čega je među stanovništvom poznatija kao Čaršijska džamija. Njen vakif bio je Šudžaudin, vojskovođa o kojem je sačuvano relativno malo podataka.

Njena historija, međutim, govori mnogo o sudbini Rogatice. Džamija je potpuno porušena 1914. godine, obnovljena 1933, a potom ponovo srušena tokom rata 1992. godine. Nakon nove obnove, svečano je otvorena 2007. godine i danas ponovo predstavlja jedno od prepoznatljivih mjesta Rogatice.

Uz džamiju je vezana i priča o obrazovanju. Šudžaudinova medresa osnovana je 1731. godine kao internatska škola, sa učionicama i prostorijama za učenike, ali i vlastitim dućanima iz kojih se finansirao njen rad. I ona je dijelila sudbinu brojnih rogatičkih objekata. Zbog dotrajalosti je potpuno obnovljena 1900. godine, ali je već 1914. godine porušena i nikada više nije obnovljena. Poslije Prvog svjetskog rata obrazovanje je nastavljeno u okviru džamije, sve do 1930. godine.

Historija Rogatice iz osmanskog perioda vezana je i za Mehmed Refik-ef. Hadžiabdića, Rogatičanina koji je prije 160 godina imenovan za šejhul-islama. Njegov život predstavlja jednu od upečatljivijih priča o ljudima iz ovog kraja koji su svojim znanjem stigli do samog vrha tadašnjeg vjerskog i društvenog sistema Osmanskog Carstva.

O historiji grada i njegovom vjerskom i obrazovnom naslijeđu govorilo se danas i na okruglom stolu u Rogatici. Amina Kupusović predstavila je Rogaticu u 16. stoljeću, hafiz Hamza Lavić govorio je o rogatičkim džamijama i medresi, dok je goraždanski muftija Remzija-ef. Pitić predstavio lik i značaj Mehmed Refik-ef. Hadžiabdića.

Posebno zanimljiv dio programa bila je izložba Galiba Lihića, koja kroz slike vraća sjećanje na sedam rogatičkih džamija koje su u gradu postojale do 1941. godine. Tako je, bar kroz umjetnost i historijske zapise, sačuvan dio izgleda nekadašnje Rogatice.

Značajno je podsjetiti da je pred agresiju na BIH, na području Medžlisa Islamske zajednice Rogatica postojalo 18 džemata i isto toliko džamija. Prema popisu iz 1991. godine, Rogatica je imala oko 22.500 stanovnika, a Bošnjaci su činili oko 62 posto stanovništva. Tokom rata bošnjačko stanovništvo je protjerano, a vjerski objekti Islamske zajednice gotovo u potpunosti uništeni.

Danas je obnovljeno 17 džamija, dok se očekuje i početak obnove Arnaudija džamije.