Preduzeće ViK vrijeđa inteligenciju građana: Uporedili se s Evropom i zabili sebi autogol

Preduzeće je, izgleda, prošetalo Evropom i vratilo se s "dokazima": restrikcije je ovog ljeta imao i Minhen, i Bologna, i Dublin, i Lyon, i Cannes, i Aix-en-Provence. Poruka je jasna: nismo sami, Evropa je s nama.

Problem je samo u tome šta je ta Evropa zapravo zabranjivala.

Šta je zabranjeno u Minhenu, a šta u Sarajevu

Prema ViK-ovom vlastitom spisku, u Minhenu su ograničeni zalijevanje travnjaka, punjenje privatnih bazena i pranje automobila izvan autopraonica. U Dublinu crijevo za baštu, pranje auta i bazen. U Francuskoj vrt, travnjak, auto i bazen. Ukratko, Evropa je ljetos građanima poručila: tuširajte se koliko hoćete, ali travnjak neka malo požuti.

Sarajlije su istog ljeta dobile drukčiju poruku. Tuš, veš mašinu i suđe planirajte po rasporedu koji ViK objavi. Ako ga objavi. I ako ga objavi na vrijeme, a ne kao 5. oktobra, kad je obavještenje o padu pritiska stiglo 25 minuta prije nego što je pritisak pao.

Razlika između te dvije situacije nije nijansa, nego razlika između mjere štednje i nestanka vode. Kad nekome u Minhenu zabrane bazen, on ne nosi kantu na deseti sprat.

35 puta za četiri mjeseca

Samo u vijestima objavljenim na Klix.ba od 1. jula do danas pobrojali smo najmanje 35 redukcija, obustava i prekida vodosnabdijevanja u Kantonu Sarajevo, raspoređenih na 38 dana. Trinaest puta pogođen je cijeli ili veći dio grada. Nije uračunato Istočno Sarajevo, koje ima svoj vodovod, ni bezbroj manjih isključenja koja nikad nisu postala vijest.

Spisak je šarolik kao jelovnik: noćne redukcije od ponoći do pet, dnevne od 10 do 16, "smanjenje pritiska u cijelom Kantonu" od 11 do 16, prekidi zbog mutnoće, kvarova i radova na cjevovodu. U noći s 13. na 14. septembar skoro cijeli grad i Vogošća bili su bez vode ili s pritiskom koji na višim spratovima znači isto. Trećeg oktobra slavine su presušile od Grbavice do Dobrinje bez ikakvog obavještenja. A 16. oktobra ViK je svečano ukinuo noćne redukcije, da bi ih već sutradan ponovo uveo.

Od sedam evropskih gradova koje ViK navodi, sarajevsku svakodnevicu podsjeća samo jedan: portugalska Almada, gdje su uvedeni planski noćni prekidi u pojedinim zonama. Jedan od sedam. I to onaj za koji većina Sarajlija do danas nije ni čula.

Kad je Minhen ipak stigao u Sarajevo

ViK u saopćenju naglašava da mjere poput minhenskih nisu u njegovoj nadležnosti. Zanimljivo, jer je isto preduzeće u augustu formiralo posebne timove koji su trebali obilaziti domaćinstva i isključivati one koji vodu troše nenamjenski. Od patrola se odustalo, kako su sami naveli, zbog negativnih reakcija javnosti. Minhenski model je, dakle, u Sarajevu trajao koliko jedan talas komentara.

Umjesto kazne do 50.000 eura za onoga s prskalicom, u praksi je stizalo nešto drugo. Stanovnici naselja Rudnik u Rakovici krajem augusta bili su tri dana bez kapi vode i bez cisterne, a ono što im se dešavalo nazvali su kolektivnim kažnjavanjem. Početkom septembra prekinuto je snabdijevanje dijela Rakovice uz obrazloženje da se troši više nego što ViK može isporučiti. U Minhenu kazniš prekršioca. U Sarajevu zatvoriš ventil cijelom naselju.

ViK je u septembru sam naveo da je zatekao prskalice na stadionu na Otoci i ispred trgovina na Otoci i Pofalićima. Prskalice su, dakle, imale adresu. Redukciju su ipak dobili svi.

Suša je stvarna, ali cijevi nisu od jučer

Pošteno je reći: suša nije izmišljena. U augustu je, prema podacima Federalnog hidrometeorološkog zavoda koje navodi ViK, palo svega 8,9 litara kiše po kvadratnom metru. Na Bačevu je nivo vode u septembru bio dva centimetra od kritične granice, a na Vrelu Mošćanice ostala je trećina vode. Niko normalan ne traži od ViK-a da napravi kišu.

Ali od svakih 100 litara vode koje ViK proizvede, više od 70 nikad ne bude naplaćeno. U 2023. proizvedeno je 87,5 miliona kubika, a naplaćeno 24,2 miliona. Neoprihodovano je ostalo 63,3 miliona kubika, oko 2.000 litara u svakoj sekundi, a najveći dio toga jednostavno iscuri. Taj omjer se deset godina gotovo ne mijenja, uprkos projektu smanjenja gubitaka u koji je od 2018. do 2023. uloženo skoro osam miliona KM i kreditu EBRD-a od 25 miliona eura. Ured za reviziju je utvrdio da upravo preporuke o gubicima nisu provedene.

Kad smo već kod evropskih poređenja: u Kopenhagenu je petina cijevi starija od 100 godina, a gubi se 5,6 posto vode. Danska vodovodima naplaćuje 1,96 KM za svaki kubik izgubljen iznad 10 posto. Po toj gruboj računici, sarajevski ViK bi samo za 2023. platio oko 91 milion KM.

A ne treba ni ići do Danske. Tuzla, 120 kilometara dalje, ovog istog sušnog ljeta nije imala nijednu redukciju. Nema ih od 2006. godine.

Kruške, jabuke i kante

ViK na kraju poručuje da poređenja s evropskim gradovima moraju uzeti u obzir hidrološke uslove, stanje infrastrukture, raspoložive izvore i stvarne mjere. Potpuno se slažemo. Upravo zato poređenje s Minhenom ne ide u prilog ViK-u: suša je bila zajednička, razlika je u cijevima i u tome šta je na kraju bilo zabranjeno.

Traže i provjerljive činjenice. Evo ih: 35 unosa, svaki s datumom i linkom.

Kad Sarajlija bude mogao reći da mu je ljetos zabranjeno samo punjenje bazena, rado ćemo priznati da smo kao Minhen. Do tada, u ovom gradu pored kade stoji kanta, a ne bazen u avliji.