Svemirski teleskop James Webb otkrio nove detalje o porijeklu komete 3I/ATLAS

Do tog zaključka došao je tim naučnika koji je predvodila Silvia Protopapa sa Southwest Research Institutea (SwRI) u SAD-u. Studija je 26. oktobra objavljena u časopisu The Astrophysical Journal Letters, a o njoj je pisao Space.com.

Kometa 3I/ATLAS otkrivena je u julu 2025. godine i tek je treći poznati objekt koji je u Sunčev sistem došao iz drugih dijelova Mliječnog puta, nakon Oumuamue 2017. i Borisova 2019. godine.

Naučnici ne znaju oko koje je zvijezde nastala, ali su sigurni da se formirala u disku gasa i prašine oko neke mlade zvijezde. Prema nekim procjenama, mogla bi biti stara 10 do 12 milijardi godina, više nego dvostruko više od Sunčevog sistema.

Webbov spektrograf NIRSpec snimio je kometu tri puta između augusta 2025. i aprila 2026. godine prije i poslije njenog najbližeg prolaska pored Sunca. Kada se površina komete zagrije, gas izbija prema van te nosi zrna leda i prašine u omotač oko komete (komu) i u rep, gdje ih teleskop može uočiti.

Kod kometa iz Sunčevog sistema vodeni led ostavlja snažan trag u spektru na talasnoj dužini od tri mikrona i slabije tragove na 1,5 i dva mikrona. Kod 3I/ATLAS trag na tri mikrona bio je snažan, ali onih na 1,5 i dva mikrona gotovo da nije bilo.

"Ta kombinacija bila je zagonetka. Snažna traka na tri mikrona upućuje na vodeni led u komi, ali slabe ili odsutne trake na kraćim talasnim dužinama sugerišu da led nije u obliku koji obično viđamo kod kometa Sunčevog sistema", izjavila je Protopapa.

Modeli su pokazali da se kometa sastoji od zrna vodenog leda manjih od mikrona, odnosno milionitog dijela metra, pomiješanih s mnogo prašine. Zrna kometa iz Sunčevog sistema su mnogo čišća, gotovo od čistog leda.

"Ono što ih izdvaja jeste koliko je prašine pomiješano s ledom. Ta zrna kriju tragove o uslovima u kojima je kometa nastala", dodala je ona.

Spektar 3I/ATLAS liči na spektar nekih transneptunskih objekata srednje veličine, ledenih tijela koja kruže daleko iza Neptuna i bogata su ledom ugljik-dioksida i organskim spojevima. Ranija studija koju je predvodio Martin Cordiner iz NASA-inog centra Goddard pokazala je da 3I/ATLAS ima jednu od najvećih količina ugljik-dioksida ikad izmjerenih kod neke komete.

"Na prvi pogled 3I/ATLAS izgleda drugačije od ledenih kometa koje poznajemo, ali kad smo je stavili pored udaljenih ledenih svjetova u našem Sunčevom sistemu, više nije djelovala kao da tu ne pripada", rekla je Protopapa.

To znači da su gradivni blokovi planeta oko drugih zvijezda slični onima od kojih je nastao Sunčev sistem, a 3I/ATLAS bi mogao biti i komad većeg tijela sličnog transneptunskim objektima razbijenog u sudaru. Naučnici ističu da će buduća posmatranja teleskopa James Webb pokazati je li 3I/ATLAS tipična međuzvjezdana kometa ili izuzetak.