Rover Perseverance u krateru na Marsu pronašao dokaze drevne vrele vode

Mars je možda bio mnogo vlažniji i geološki aktivniji svijet nego što je danas, pri čemu je voda u različitim oblicima iznova prolazila kroz njegove stijene, pokazuje nova studija.

Otkriće dolazi iz područja uz rub kratera Jezero poznatog kao Margin Unit.

NASA-in rover Perseverance istražuje ovo područje od 2023. godine, a njegova posmatranja otkrivaju dokaze o najmanje tri različite epizode tokom kojih je voda stupala u interakciju s marsovskim stijenama, uključujući jednu u kojoj je vrela podzemna voda cirkulisala ispod drevne površine, navodi se u saopćenju američke svemirske agencije.

Područje Margin Unit proteže se uz unutrašnji rub kratera, a identificirano je na osnovu posmatranja iz orbite.

Naučnici su u početku očekivali da će Perseverance naići na sedimentne stijene nataložene duž obale drevnog jezera koje je nekada ispunjavalo Jezero, međutim, umjesto toga, rover je pronašao magmatske stijene koje su prvobitno nastale od rastopljenog materijala duboko ispod površine ili tokom vulkanske aktivnosti.

Ta neočekivana geologija sačuvala je složen zapis o djelovanju vode.

"Prije nego što smo stigli do Margin Unita, glavna hipoteza izvedena iz posmatranja iz orbite, bila je da je karbonat koji se vidi iz orbite nastao u interakciji s jezerom koje je postojalo u krateru Jezero. Ali sada znamo da je ovo mjesto postalo svojevrsno raskršće različitih hidroloških sistema. Nalazi iz Margin Unita važni su jer se krater Jezero nalazi unutar jednog od najvećih područja na Marsu bogatih karbonatima, tako da ono što ovdje naučimo ima značaj koji je daleko izvan ovog kratera", rekla je Candice Bedford, glavna autorica studije i naučna istraživačica na Univerzitetu Purdue u West Lafayetteu u američkoj saveznoj državi Indiana.

Koristeći instrument SuperCam na roveru Perseverance, istraživači su analizirali više od 185 ciljanih područja na stijenama u Margin Unitu. Pronašli su dokaze da je voda mijenjala stijene tokom više različitih epizoda.

Tokom prve epizode, podzemna voda bogata ugljikovim dioksidom reagovala je s olivinom, mineralom koji je nastao sporim hlađenjem magme. Ta reakcija dovela je do stvaranja karbonatnih minerala unutar pukotina u stijeni, a čini se da je kasnija epizoda bila povezana s drevnim jezerom Jezero.

Neke stijene sadrže silicij, koji može nastati kada olivin reaguje s vodom, a posebno je zastupljen u stijenama koje su se nekada nalazile ispod nivoa vode u jezeru.

Zatim je uslijedila treća, toplija epizoda.

Mineralne žile koje sadrže kalcij-sulfat i fluorit formirale su se u istočnom dijelu Margin Unita, što ukazuje na to da je vrela voda nekada cirkulisala kroz vulkanske stijene.

Na Zemlji hidrotermalni sistemi mogu stvoriti okruženja sposobna podržavati mikrobni život, zbog čega su ovi drevni marsovski vodeni sistemi posebno zanimljivi naučnicima koji istražuju prošlu nastanjivost Crvene planete.

Iako istraživači mogu rekonstruisati slijed ovih epizoda, još ne mogu utvrditi tačno kada se svaka od njih dogodila.

Međutim, redoslijed događaja ukazuje na to da Margin Unit nije bio samo drevna obala jezera.

Bio je to prostor u kojem su podzemna voda, površinska voda i zagrijane tečnosti stupale u interakciju s marsovskim stijenama, potencijalno čuvajući složen zapis o tome kako se okruženje na Marsu mijenjalo tokom vremena, zapis koji bi naučnicima mogao pomoći da, analizirajući karbonatne minerale u tim stijenama, utvrde kada i gdje je Mars nekada mogao pružati uslove pogodne za život.

"Ako sam išta naučila tokom 10 godina rada s roverima na Marsu, to je da Mars stalno priređuje iznenađenja. Vrlo je rijetko da stvari budu onakve kakve očekujemo na osnovu podataka iz orbite. Nadam se da će ovaj rad pomoći da naučnici promijene način na koji posmatraju historiju vode u krateru Jezero i širom Marsa, kao i da će pomoći planetarnim naučnicima da rekonstruišu promjene klime i nastanjivosti ranog Marsa", zaključila je Bedford.