Otkriveno koje zanimanje nosi najveći rizik od zračenja i karcinoma

Posao koji nosi najveći udio smrtnosti od karcinoma povezanih sa zračenjem uopće se ne nalazi u blizini medicinske ili nuklearne infrastrukture, već hiljadama metara iznad nje - u zraku.

Prema novoj studiji objavljenoj u naučnom časopisu JAMA Internal Medicine, u okviru koje su analizirani podaci za više od 500 različitih zanimanja, zanimanje s najvećim udjelom smrtnosti od karcinoma uzrokovanih zračenjem jeste stjuardesa, odnosno kabinsko osoblje, dok drugo mjesto na toj listi zauzimaju piloti.

Glavni uzrok ove opasnosti jeste kosmičko zračenje tokom leta. Dok Zemljina atmosfera na tlu djeluje kao štit koji apsorbuje i raspršuje visokoenergetske čestice iz svemira, taj zaštitni efekat opada kako raste nadmorska visina.

Izloženost zračenju dodatno se akumulira s brojem sati provedenih u zraku, kao i geografskom širinom, pri čemu je zaštita atmosfere slabija na polovima nego na ekvatoru.

"Članovi posade aviona primaju najveću prosječnu godišnju efektivnu dozu jonizujućeg zračenja od bilo koje profesije u Sjedinjenim Američkim Državama, prvenstveno zbog kosmičkih zraka s kojima se susreću na visinama komercijalnih letova", objasnio je tim naučnika predvođen hirurgom i istraživačem Vishalom Patelom s Medicinskog fakulteta Harvard.

Piloti i stjuardese godišnje akumuliraju, kako je ukazao, tri do šest milisiverta kosmičkog zračenja, što daleko premašuje 0,4 milisiverta, koliko primi putnik koji godišnje obavi deset letova s kraja na kraj SAD-a.

Istraživački tim je analizirao podatke američkog Nacionalnog sistema vitalne statistike, obuhvativši potvrde o smrti za 12,7 miliona ljudi, koji su preminuli između 2020. i 2024. godine, a koji su radili u ukupno 503 zanimanja.

Naučnici su unutar tog ogromnog skupa podataka slučajeve karcinoma podijelili na one koji su potencijalno uzrokovani zračenjem iz okoliša (kao što su rak dojke, štitnjače, prostate, višestruki mijelom, leukemija i melanom) i na one koji nisu povezani sa zračenjem.

Rezultati su pokazali da stjuardese i piloti imaju najviše i druge najviše stope smrtnosti od karcinoma povezanih sa zračenjem, pretekavši čak i tehnologe nuklearne medicine i radiologe.

Ukupno gledano, stjuardese su imale 50 posto veću vjerovatnoću da obole od ove vrste karcinoma u odnosu na ostale grupe zanimanja, dok su piloti imali 36 posto veći rizik. S druge strane, kada su u pitanju karcinomi koji nisu povezani sa zračenjem, stope za letačko osoblje bile su u prosjeku ostalih zanimanja.

Komentarišući studiju, epidemiolozi Catherine M. Olsen sa Univerziteta Queensland i Ken Karipidis iz Australske agencije za zaštitu od zračenja i nuklearnu sigurnost istakli su da ova specifičnost potkrepljuje hipotezu da je upravo profesionalna izloženost zračenju, a ne stil života ili socioekonomski faktori, uzrok povišenog rizika.

Istakli su da rizici za letačko osoblje mogu uključivati i UV zračenje kroz prozore kabine, kao i poremećaje cirkadijalnog ritma zbog čestog noćnog i smjenskog rada.

Uprkos ovim podacima, američka Savezna uprava za avijaciju (FAA), iako formalno priznaje da je letačko osoblje profesionalno izloženo jonizujućem zračenju, još uvijek ne propisuje savezna ograničenja doza niti obaveze praćenja, za razliku od drugih radnika izloženih zračenju ili letačkog osoblja u pojedinim drugim zemljama.

Autori studije zaključili su da bi ove spoznaje morale potaknuti uvođenje bolje zdravstvene zaštite za radnike u avijaciji, uključujući redovne godišnje preglede kože, preglede dojki za žene i praćenje akumuliranih godina rada, piše portal Science Alert.