Uhapšen kontroverzni turski propovjednik: Ko je Alparslan Kuytul i kakva je pozadina pokreta Furkan

Akcija, koju su predvodile policijske snage u Adani, uslijedila je nakon višemjesečne istrage usmjerene na finansijske i organizacione tokove grupe. Nadležno tužilaštvo tereti osumnjičene za osnivanje i vođenje nelegalne organizacije, pranje novca, kvalifikovanu prevaru, krivotvorenje službenih dokumenata i utaju poreza.

U okviru iste operacije, državni organi postavili su prinudne upravnike u pet privrednih subjekata povezanih s pokretom, uključujući ugostiteljski lanac Levent Börek, te blokirali više od 300 profilnih stranica na društvenim mrežama i internetskih domena preko kojih je grupa širila svoje aktivnosti.

Fondaciju za obrazovanje i usluge Furkan (Furkan Eğitim ve Hizmet Vakfı) osnovao je Alparslan Kuytul 1994. godine u Adani. Pokret se od samog početka pozicionirao kao vjersko-obrazovna grupacija s ciljem obnove "islamske civilizacije". Djelujući izvan okvira zvanične turske Uprave za vjerske poslove (Diyanet), Furkan je godinama razvijao sopstvenu mrežu predavanja, vjeronauke i humanitarnog rada. Sam Kuytul već se u nekoliko navrata suočavao s pravosudnim procesima, uključujući hapšenja 2018. i 2022. godine zbog optužbi za narušavanje javnog reda, organizovanje nelegalnih okupljanja te navodne slučajeve otmice i iznude.

Ideološki pravac

Pitanje ideološke pripadnosti pokreta Furkan često je predmet rasprava u javnosti. Sam Alparslan Kuytul u više je navrata odbacio da se identifikuje s vehabizmom ili selefijskim pokretom, naglašavajući da slijedi tradicionalni hanefijski mezheb.

Analitičari vjersko-političkih kretanja ističu da, iako grupa ne njeguje klasični zaljevski vehabizam, njeno djelovanje oslanja na strogi politizirani islamizam i anti-sekularnu doktrinu blisku metodologijama Muslimanskog bratstva. U turskim bezbjednosnim i stručnim krugovima, vaninstitucionalne vjerske grupe koje odbacuju autoritet zvaničnog državnog islama i zagovaraju radikalne preobražaje društva često se kolokvijalno označavaju kao "selefijski usmjerene", prvenstveno zbog dogmatske isključivosti i djelovanja izvan zakonskih okvira.

Ideologija Alparslana Kuytula i njegovog pokreta temelji se na ideji temeljnog preobražaja društva kroz obrazovne programe, javna predavanja i masovne konferencije. U središtu njihovog djelovanja nalazi se stvaranje takozvane "pionirske generacije" (öncü nesil), odnosno mladih i obrazovanih pojedinaca koji bi trebali postati nosioci obnove islamske civilizacije. Kao uzor u tom procesu, pokret konstantno ističe prvu generaciju muslimana, ashabe, čiji se način života, vjerski žar i požrtvovanost u njihovim predavanjima predstavljaju kao jedini ispravan model za savremeno doba.

Glavna misao vodilja i prepoznatljiva krilatica pokreta jeste da "na Allahovoj Zemlji mora vladati Allahov zakon". Kuytul pritom pojam tevhida (jednoboštva) ne posmatra isključivo kao duhovno ili privatno pitanje, već ga direktno prenosi na politički i društveni teren. Iz te perspektive, pokret oštro odbacuje sekularizam, ali i savremenu demokratiju. Demokratiju tumače kao sistem u kojem se ljudskom zakonodavstvu i volji većine daje prednost nad Božijim zakonom, što smatraju direktnim suprostavljanjem osnovnim načelima vjere.

Jednako tako, Furkan u potpunosti odbacuje bilo koji oblik nacionalne pripadnosti, uključujući i turski državni patriotizam. Umjesto nacionalnih podjela, oni zagovaraju panislamizam, potpunu solidarnost i jedinstvo globalne muslimanske zajednice (ummeta) iznad svih etničkih i državnih granica. Zbog ovakvog spoja dogmatskog pristupa i političkog aktivizma, stručnjaci ovaj pokret svrstavaju u specifičnu struju savremenog ideološkog islamizma koja odbija kompromis s modernim sekularnim institucijama i insistira na djelovanju izvan zvaničnih državnih okvira.

Posljednja operacija pravosudnih organa predstavlja nastavak sistemskih mjera države na kontroli vaninstitucionalnih vjerskih grupa i zaštiti pravnog poretka.