Šta je američka Nacionalna garda i da li je Trump imao ovlasti da je pošalje u Los Angeles

Agenti ICE-a su u više navrata provodili racije širom Los Angelesa i hapsili osobe za koje smatraju da se ilegalno nalaze u SAD-u, što je dovelo do lokalnih protesta.

Uskoro su protesti doveli do direktnih okršaja između demonstranata i agenata ICE-a, a Trump je odlučio da u Los Angeles pošalje Nacionalnu gardu.

Šta je Nacionalna garda?

Nacionalna garda se može smatrati kao vojska saveznih država SAD-a, a može se naći i pod kontrolom američke federalne vlade, u slučajevima koji su opisani u zakonu ove države.

Jednostavnije rečeno, to su trupe koje pripadaju američkim saveznim državama, odnosno koje se nalaze pod kontrolom guvernera ovih država, ali u vanrednim situacijama mogu se smatrati i rezervistima američke vojske.

Nastala je od trupa koje su se samoformirale prije Američke revolucije, te koje su predvodile borbu protiv britanskog carstva, prije nego što je nastala američka vojska.

Tokom većeg dijela američke historije, Nacionale garde u saveznim državama bile su glavna vojska SAD-a, dok je državna armija bila izrazito mala.

U većini slučajeva, Nacionalna garda je pod kontrolom guvernera, a aktivnosti su im pomoć stanovništvu nakon neke prirodne katastrofe ili terorističkog napada.

Guverneri saveznih država na jugu SAD-a su znali koristiti trupe Nacionalne garde i kao "pojačanje" na granicama Amerike i Meksika, u slučaju većeg broja ilegalnih prelazaka.

Kakve ovlasti ima Trump kao predsjednik?

Prema zakonima koji regulišu korištenje oružanih snaga, predsjednik SAD-a ima pravo da koristi trupe Nacionalne garde neke savezne države u izdvojenim slučajevima.

Između ostalog, trupe su tako korištene i u stranim ratovima u kojima je učestvovala Amerika, poput Prvog i Drugog svjetskog rata, te rata u Vijetnamu, a jedan kontingent, iz Marylanda, došao je i u Bosnu i Hercegovinu tokom rata od 1992. do 1995. godine.

Međutim, što se tiče korištenja trupa Nacionalne garde na "domaćem terenu", predsjednik SAD-a ima pravo da stavi ove snage pod svoju kontrolu samo u slučaju "invazije" ili "pobune."

Upravo ovaj dio američkog zakona je Trump iskoristio, rekavši kako će trupe aktivirati kako bi ugasio "pobunu" protiv agenata ICE-a u Los Angelesu.

Ipak, odmah mu je stigla tužba od guvernera Kalifornije Gavina Newsoma, koji je napravio argument da nije riječ o pobuni, već o legalnom pravu na proteste, koji je dio prvog amandmana na američki ustav.

Historijat korištenja trupa Nacionalne garde u SAD-u

U modernoj historiji SAD-a, odnosno od početka 20. stoljeća, trupe Nacionalne garde su često bile aktivne unutar Amerike, ali su to većinom radile na zahtjev svog komandanta, guvernera savezne države iz koje dolaze.

Tako su, recimo, trupe Nacionalne garde učestvovale u održavanju reda i mira tokom rasnih nereda u New Yorku 1964. godine, kao i tokom protesta protiv rata u Vijetnamu 1970. godine.

Aktivni su bili i u Los Angelesu tokom rasnih nereda 1992. godine, ali i u borbi protiv kulta Branch Davidians u Texasu godinu dana poslije.

Ono što je zajedničko za ove aktivnosti jeste da su sve bile na zahtjev guvernera, a samo se dva puta desilo da se trupe aktiviraju unutar SAD-a na zahtjev predsjednika.

Prvi put se desilo 1965. godine, kada su na zahtjev predsjednika Lyndona B. Johnsona trupe Nacionalne garde, protiv volje guvernera savezne države Alabama, štitile demonstrante koji su marširali za ljudska prava Afro-Amerikanaca.

Drugi put je to uradio Trump ove godine, slanjem 2.000 trupa Nacionalne garde u Los Angeles protiv želje guvernera Newsoma.

Na kraju vrijedi istaći i činjenicu da je 1878. godine donesen tzv. zakon Posse Comitatus, koji zabranjuje korištenje trupa Nacionalne garde za provođenje zakona.

Tim zakonom, trupe Nacionalne garde ne mogu provoditi zakon, odnosno hapsiti osobe, ali mogu štititi agente državnih agencija, za šta ih je Trump i angažovao u Los Angelesu.