Trump je učinio što Evropa nikada nije - "uništio" rusku naftu: Finska povukla potez koji su drugi izbjegavali

U srijedu je Trump najavio nove sankcije usmjerene na ruski Lukoil i državnu kompaniju Rosnjeft, što su prve američke sankcije protiv Moskve otkako je preuzeo dužnost. Detalji novih mjera još se razrađuju, ali u teoriji one bi mogle natjerati ove dvije firme da prodaju svoju imovinu i obustave preostale isporuke nafte Evropi putem naftovoda, piše Politico.

"Ovo je značajan korak i natjerat će evropske zemlje i kompanije koje su nastavile uvoziti energente da preispitaju te transakcije", rekla je Kimberly Donovan, stručnjakinja za sankcije iz Atlantskog savjeta.

Objava dolazi mjesec dana nakon što je Trump oštro kritikovao Evropu zbog toga što "neoprostivo" nastavlja kupovati energente iz Rusije, koja ukupno obezbjeđuje četvrtinu prihoda za Kremljov ratni budžet. Tada je takođe izdao ultimatum Evropi, napisavši:

"Spreman sam uvesti velike sankcije Rusiji kada se sve NATO zemlje dogovore i počnu činiti isto i kada sve NATO zemlje prestanu kupovati naftu od Rusije".

Sada je to i učinio.

Za Moskvu, nove sankcije će značiti trenutni poraz, ali vjerovatno neće oslabiti njene ratne napore u Ukrajini, piše Politico.

Rosnjeft i Lukoil čine dvije trećine od 4,4 miliona barela sirove nafte koje Rusija svakodnevno izvozi, prema riječima Davida Fyfea, glavnog ekonomiste konzultantske kuće Argus Media.

Ali, jedno mjesto gdje bi mjere mogle imati jasan efekat jeste Evropa. Otkako je Moskva pokrenula invaziju na Ukrajinu prije više od tri godine, EU se trudi da okonča svoju zavisnost od ruske energije. Brisel je uveo embargo na rusku sirovu naftu, gorivo i ugalj koji ulaze u blok morskim putem te je smanjio udio Kremlja na tržištu gasa EU sa 45 na 13 posto.

Rosnjeft, koji je nekada posjedovao rafinerije i kontrolisao tokove nafte prema Njemačkoj, u velikoj mjeri je istisnut iz Evrope nakon što je Berlin krajem 2022. preuzeo kontrolu nad njegovom lokalnom podružnicom.

U četvrtak je i EU pooštrila svoje sankcije protiv kompanije pod kontrolom Kremlja.

Ipak, s Lukoilom je priča drugačija. Najveća ruska privatna naftna firma upravlja stotinama benzinskih stanica širom EU, uključujući oko 200 u Belgiji, posjeduje velike rafinerije u Rumuniji i Bugarskoj i ima 45 posto udjela u postrojenju za preradu goriva u Nizozemskoj. Isporučuju naftu Mađarskoj i Slovačkoj, koje i dalje zavise od Moskve za između 86 i 100 posto svog uvoza. Iskorištavajući izuzeće iz sankcija, te dvije zemlje uporno odbijaju da prekinu veze s Moskvom, uprkos snažnom pritisku iz EU.

Do sada je Brisel više puta propustio da cilja kompaniju, iako je povezana sa zaobilaženjem sankcija unutar bloka.

Sada bi se stvari mogle promijeniti.

Američko ministarstvo finansija saopštilo je da bi moglo uvesti sankcije svima koji posluju s ruskim firmama, što znači da nijedna banka u Evropi sada neće obrađivati uplate za njih, rekla je Donovan, stručnjakinja za sankcije.

U četvrtak je i Evropska komisija saopštila da razmatra vlastitu zabranu transakcija s Lukoilom. Za Mađarsku i Slovačku nove sankcije posebno izazivaju strahove da bi isporuke nafte mogle biti potpuno prekinute.

Ako se sankcije sprovedu, to bi "dovelo do zaustavljanja uvoza", priznao je jedan slovački zvaničnik, kojem je odobrena anonimnost koji dodaje da će vlada "najvjerovatnije" tražiti izuzeće od Amerike.

Zapravo, efekti mjera već su počeli da se osjećaju. Finska energetska kompanija Neste u četvrtak je obustavila isporuke goriva Lukoilovoj podružnici Teboil nakon što su SAD i Ujedinjeno Kraljevstvo uvele sankcije toj firmi.