Zašto se rafinerije više okreću dizelu? Benzin bi mogao biti sljedeći problem za Evropu

Cijene dizela naglo su porasle, zalihe energije u nekim evropskim zemljama izazivaju zabrinutost, a rastu i cijene električne energije.

Istovremeno su globalni kapaciteti rafinerija smanjeni zbog napada na pojedina postrojenja. Iako se još ne govori o novoj energetskoj krizi, situacija počinje podsjećati na ranije krizne periode.

Rafinerije ne mogu neograničeno povećavati proizvodnju jednog goriva. Kada je dizel znatno profitabilniji od benzina, logično je da kompanije preusmjeravaju proizvodnju prema dizelu. Prema izvještaju, rafinerije zarađuju oko 100 dolara po barelu kada naftu prerade u dizel, odnosno oko 30 dolara više nego kod proizvodnje benzina.

Smanjena prerada benzina

Zbog toga Goldman Sachs smatra da benzin sada ima veći potencijal za rast cijena. Globalna proizvodnja benzina već je pala oko dva posto, odnosno za približno 1,3 miliona barela dnevno. Istovremeno ratovi i geopolitički sukobi dodatno ugrožavaju proizvodnju, preradu i transport nafte.

U SAD-u su cijene dizela na rekordnim nivoima, ali problem se sve više prebacuje sa same sirove nafte na preradu i distribuciju goriva. Sličan scenario mogao bi se dogoditi i u Evropi. Ako se ponuda benzina nastavi smanjivati, njegove cijene mogle bi rasti brže od cijena dizela.

Problem nije ograničen samo na automobile. Više cijene goriva za brodove mogle bi povećati troškove pomorskog transporta, a time i cijene robe širom svijeta. U uslovima i dalje visoke inflacije, dodatni rast troškova energije posebno bi pogodio evropske ekonomije.

Goldman Sachs očekuje da bi evropski benzin mogao poskupiti više nego američki. Jedan od rizika je moguće ograničenje američkog izvoza rafiniranih proizvoda, zbog čega bi se Evropa morala još više takmičiti za ograničenu globalnu ponudu.

Prelazak na obnovljive izvore

Evropa je posebno ranjiva jer mora uvoziti veliki dio energije koju troši i ne može brzo povećati vlastitu proizvodnju nafte i gasa. Situacija se dodatno pogoršala nakon odluke Saudi Aramca da tokom oktobra ne šalje naftu evropskim rafinerijama. Svaki barel koji ne stigne u Evropu mora se nadoknaditi iz drugog izvora, što može dodatno povećati cijene.

Ova zavisnost pokazuje da problem nije samo cijena nafte, nego i sposobnost Evrope da osigura njeno snabdijevanje kada je globalno tržište pod pritiskom. Zbog toga prelazak na obnovljive izvore energije ima i strateški značaj.

Što više energije Evropa proizvodi iz vlastitih izvora, manje zavisi od drugih zemalja i međunarodnih poremećaja. Međutim, razvoj obnovljivih izvora zahtijeva vrijeme, kao i ulaganja u elektroenergetske mreže, skladištenje i infrastrukturu.

Posebno zabrinjava zaostajanje u sektorima kao što su cestovni transport, poljoprivreda, ribarstvo i rudarstvo, gdje elektrifikacija još nije dovoljno razvijena.