Naučnici otkrili da se muška i ženska koža različito obnavljaju, za to su zaslužni hormoni

To pokazuje studija Slobodnog univerziteta u Briselu (ULB), objavljena u časopisu Nature. Istraživanje je rađeno na miševima, ali dio rezultata potvrđen je i na ljudskoj koži uzgojenoj u laboratoriji.

Studiju je vodio profesor Cédric Blanpain, direktor Laboratorije za matične ćelije i rak na ULB-u, u saradnji s timom profesora Benjamina Simonsa s Univerziteta u Cambridgeu.

Istraživači su koristili mikroskopsku tehniku kojom se ćelije mogu snimati kroz kožu živog miša. Tako su iste matične ćelije i njihove "potomke" pratili pet mjeseci, što je, kako navode, period praćenja kakav do sada nije postignut.

Ćelije kod ženki rade usklađeno

Vanjski sloj kože stalno se obnavlja. Na njegovom dnu nalaze se matične ćelije koje se dijele. Dio novih ćelija ostaje matičan, a ostale postaju specijalizovane ćelije kože, koje se više ne dijele, putuju prema površini i na kraju otpadaju.

Istraživači su otkrili da se matične ćelije ne pretvaraju direktno u zrele ćelije kože, nego prvo prolaze kroz međufazu u kojoj se mogu podijeliti tek ograničen broj puta.

Iznenađenje je bilo to što kod ženki dvije "sestrinske" ćelije, nastale diobom iste ćelije, uglavnom istovremeno donose istu odluku: da se ponovo podijele ili da se specijalizuju. Kod mužjaka svaka ćelija više prati vlastiti ritam.

"Krenuli smo s namjerom da razumijemo kako se koža obnavlja. Iznenadilo nas je otkriće velikih razlika u načinu na koji matične ćelije obnavljaju kožu kod ženki i mužjaka", rekao je dr. Dan Engelman, prvi autor studije.

Testosteron i estrogen određuju ritam

Kad su istraživači mužjacima uklonili glavni izvor testosterona, njihova koža počela se ponašati sličnije ženskoj. Kada su im zatim dali aktivni oblik testosterona, vratilo se "muško" ponašanje ćelija.

Kod ženki je uklanjanje jajnika smanjilo diobu matičnih ćelija i gotovo potpuno poništilo usklađenost sestrinskih ćelija. Davanje ženskog hormona estradiola vratilo je to stanje.

Ukratko, testosteron određuje brzinu sazrijevanja ćelija kože, a estrogeni potiču diobu matičnih ćelija i njihovu usklađenost. Na ljudskoj koži uzgojenoj u laboratoriji testosteron je također ubrzao sazrijevanje matičnih ćelija, što upućuje na to da isti mehanizam postoji i kod ljudi.

Istraživači su primijetili i da se rana na koži leđa kod ženki miševa zatvara znatno brže, posebno prvih dana. To je djelimično posljedica ranijeg aktiviranja matičnih ćelija, a razlika se smanjuje kako rana zarasta.

Mogući tretmani prilagođeni spolu

Ljekari odavno primjećuju da se kod muškaraca i žena razlikuju zarastanje rana, težina nekih upalnih bolesti i učestalost pojedinih vrsta raka kože, ali nisu znali zašto. Autori smatraju da bi ovi rezultati dugoročno mogli dovesti do tretmana koji uzimaju u obzir spol pacijenta, na primjer kod opekotina, oporavka nakon operacija ili hroničnih rana kod dijabetičara.

"Spol je parametar koji se u biologiji i medicini prečesto zanemaruje. Sada ćemo istraživati razlike između muškaraca i žena u nastanku i razvoju raka kože", rekao je profesor Blanpain.